 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
international
tarlac2language
novelnovel2|
|
| AKUNG MAKAMATE KANG DIMAS |
| by Renato B. Alzadon |
| ||||||
| Akung Makamate kang Dimas Neng: Renato B. Alzadon Mumunang Pindwan: Kumander Ligaya 1972, Abril 09 Makalangan ya king dase Y Gayang...! King atyan nang kapapanganak makatimid ya ing wanan nang bitis ning maki-maskarang makatalan king Samurai. Ing sepu na ning Samurai makatukud ya king salu nang Gayang. Balu nang Gayang a nung itimid neng bigla, taglus yang masalusu ing tilus na ning pataram king kayang pusu. Makanyan yang mika-wakas ing pindwan na ning masalumuyut nang bye ning misan makabalitang lagyung Kumander Ligaya. Kitnan ne ning maki-pataram ing kasiping na. "O' nanu, Dimas, aryan ku ne? " Dimdam na neng Gayang ing siwalang ita. Siwala neng Josephine Tanaka, ing Pilipina-Haponesang sadya nang kayabe king Sindikatu. Dimdam na ne mu naman ing kutang a ita. Kitang na neng Josephine kang Dimas kanita inyang pataksil neng salakayan Y Gayang. Ing pamikalilwa namu, ing kanita alayu Y Dimas at ila mung adwang Josephine king kwartu. Kunwari mo, bisitahan neng Josephine king tutuknangan nang Hotel king Menila ban pabasa ne kaya ing balitang atyu king dyaryu. King dyaryu yang makabalita ing kamatayan na ning linigpit dang makwaltang Insik king Bisaya. Komo mibabasa la, ala yang malit-malitan king babalakan nang gawan Josephine. Antimo ing sadya, kesa king mipagsalita la king sala, keta la mismung kuartu nang Gayang mipag-istorya, pablasa kaseng king kabalwan nang Gayang kaluguran ne mong matalik. Kabang maka-sakab yang mamasa king kama Y Gayang kabud na nemu selakayan king gulut Josephine at ing pataram makasaklit ya king keyang gulung-gulungan. . " Atin kang metung a minutu Gayang. Mangadi na ka...! Manyad nakang tawad king Dios mu nung atin kang Dios. Dinatang ne ing wakas ning bie mu...!" "Nung paten mu ku, Josie, paten na ka naman Dimas. Uling nung mate ku, mate ya naman ing anak nang darala ku." " E tutu. Nung tutung kabuktut me ing anak na, o'bat papate naka? "Nandin na pa abalu." " Maglaram ka mu." "Nung maglaram ku, o'bat eme ausan. Ika mismu, kutnan me, gaga!" Pinindut neng Josephine ing metung karing butonis king baru na, at dimdam neng migsalita Y Dimas. "Nang buri mu Jo?" "O' nanu, Dimas, aryan kune?" "Ali, me. Alang-alang king anak. Sibsub ne lupang Josephine king kama Y Gayang at masalusu yang mine king pasbul. Bayu ya linual nganang ginulisak: "Patakal ka...! O'bat ika pang mebuktut...! O'bat ika pang mika-anak kang Dimas...! O'bat aliwa pa aku...!" At kinalabug ya ing sera nang pasbul...! Kanitang minuna, atin sangkan ban sabyan nang Dimas king ali ne pamu papaten Josie. Dapot ngeni, ing gewa nang sangkan a pungul a ngana darala nang kang Dimas mibait ne. Ing alang malit a bayung bait a bingut atyu ne ngeni karing mismung gamat nang Dimas...! Dimdam neng Gayang ing tulauk ning manuk a tatyo sese nang Dario. Anti waring pangulait na king ena binang maglambat misambulat na la ding guintu nang yata ning aldo mamunag. Itang mayupaya nang sinag, ena magluat, managlus na karing dingding na ning bale rang pinaud. At ing sala na ning aldo katmuan ne ing kabilugan a bale. Ing e na balung sabian Gayang nung ing aldo sunlag yana kabud dangatan na ing maraya nang banke. Metung pang sinulud king kaisipan na, nung paten de kaya, e ro kaya idame gisanan paten ding pamilya na...? " O' nanu Dimas aryan kune?" Dimdam nang Gayang ing sakit inyang pakatimid neng Josephine ing kapa-panganak nang atyan. Pibata na ing sakit. E na buring akit nang Josephine ing manasakit ya. Balu na kaseng lalu yang maligaya panamdaman ing tampalasan a ini neng makaramdam yang saingsing. Mengisnawa yang malalam Y Dimas. Napun pamu ( O nandin pamu), inyang bayu ya mitakap ing silim..... Mebulus ya king pangatali na king sanga ning Santul ing damulag nang Dario at pinyagu no ding tanaman a sagin king gulut. Tinipa ya Y Gayang ban dakpan ne sana, oneng pigkalyapan ne ning damulag. Indat milapit ya at maybug-ibug neng atalan ing kaputut a lubid kanita neman lundag at mamulayi kaybat tuknang ya a balamu wari manenayang dakapan. Mepagal ya king pamanyaluput na king damulag. Kabud atalan ne lubid, kanita neman dinatang Y Dario a ibat king marangle. Pupusanan neng inuli ing bunga na ning metung karing tanaman nang pakwan. Kemwan ne pang Dario king depatan nang pamanyaluput king damulag. "Ika naman, balu mung miyaldo ka, o'bat gawan mu pa ing dakap damulag." "Panyagwan no kasi deng sagin." "Maski na, sagin lamu, o' nu mong ikapa ing misakab. Pota mika-anak kata pang bungi." "Mayingat na ku man king pamanyaluput ku." "Aliwa ita, ing amanwan ku ing disgrasya. Agyang nuka pa anti pamingat, nung misan, ketang e mu titinapan, kabud na datang ing e masanting... !" At kabud nemu pin dinatang ing e masanting... ! Kabud kinalat ing dulum, ing Owner a Jeep a menibat king Baryu Tambu sinalingku yang wanan kabud disnan ne ing dalan papunta king Baryu Kaparangan. Lima lang maskaradu ding laman na ning Jeep, kabilang de ing pekapun dang makibat king lagyung Dimas. Kagulutan na ning Jeep metung neman Sarao at mitmu karing paka-uniporming matuling a pakatalan M-16. Tinaglus lang alang sumbagal king kasesepwan na ning Baryu Kaparangan. Mabilis lang kinuldas king tulid na ning bale sarya da. Yapang kapanik da king eran, tinas ne nitang maragul a katawan ing masu at berug neng anggang binit king pasbul ning bale. Linub lang marapal kabud kabuklat na ning pasbul at mengabigla la ding atyu king bale karing ikit dang pakamaskarang pakatalan baril. Lege ne ning awusan dang Dimas ing listahan a maki letratu, at linawe nong tunggal-tunggal ding disan na. Ikit ne ing metung a kababayangnan a manimutla ketang pangalukluk na king bangkung yantuk. Pepakit neng Dimas ing letratu king kasiping na. Kabud ikit nang kalupa ne ning pigsaryan da, begut neng mabilis ing keyang Samurai, ginut ne buntuk ing kayanakan at kitnan ne nung nanu ya lagyu. "Bonifacio Quintin, pu." "Siguradu kang ya pin ing lagyu mu yan...!" "Opu." "E ka maglaram?" "Ali ku pu." "Ala kang kakambal?" "Ala,pu." "Ala kang kapatad a kalupa mu mo? "Ala pu." Makanian mu, at tinusuk ne ing Samurai king gulung-gulungan nang Pasyung papunta king pusu. Kabagut na ning madayang pataram sinalikadkad ya ing mesugat. Kaybat atmu no kabilis mebating ding dinatang a makamate ban lumipat no man king aliwang sarya dang puntalan. King pangasindak da ding katubale, e la rugu mipabulad man. Kalako ra ding Maglasak kanita la pa mengulangul makapadurut king siping na ning maghingalung disnan na ning e masanting a kapalaran. Kabang panangisan de Y Pasyung, dadayas neman Y Gayang. Mesakit yang bigla atyan, darala na mekad ning pagal na king pamanyaluput na king mebulus a damulag. Agud-aguran ne atyan ning Apu nang Ilut kabang ing Ima na naman beba ne king lande ing maka-palanganang maligamgam a danum. Ing bungsu nang waling babaying Gayang atyu king kabuntukan na at amas-amasan ne buntuk. Y Tatang na atyu ya king tukuran eran at ala yang patugut magpabasuk king sigarilyung Aroma. Y Dario naman eya miratun, atyu ya sulip lakad-lakad, durut-durutan ne ing bale a balamu wari magbante ya, o panabi no kaya ding marok a espiritu, nung atin man, a magnasang lumapit neng atin manganak. E na balung ding marok a espiritu pupulayi no king dalan, megumpisa la king sepu, papunta no king pun baryu. Lima nong bale ding apukpuk da. Balang bale, atin lang papaten, nung e metung adua o atlu. Adwa na lamung bale ding atyu king listahan da, at ing bale nang Dario metung ya kareti.. Bigla yang memirenu ing Jeep. Ding atyu king Sarao memaglundag la at pepadurutan deng agad ing bale. Ing maragul katawan binitbit na ne ing masu at tinuki ne king kagulutan nang Dimas. Kabud disnan ne ing pasbul minasu neng atmu sikan. Mebigla la ding matudtud king kalabug ning mibuklat a pasbul at agisingan da na lamu ding maskaradung paka-baril. "Ninu kekayu Y Amado Gutierez?" Ing metung karetang lalaking abe nang Dimas ing mengutang. "Aku pu Y Amado Gutierez. Nanu pung asuyu ku karela? " " Aku pu Y Diego, kapatad na kung Dimas. Tikdo kayu pu . Buri dako sanang akasabi." Tinikdo ya Y Matuang Adung. Tinuki yang linwal king pasbul ketang makamaskarang migpakilala king lagyung Diego. Ding melakwan tahimik lang makakera king dase. Babanten do ding pakabaril ding maka-ilerang anak a misiping-siping king tudturan. Penadit pa meramdam ing pamipagsalita rang Matuang Adung at Y Diego. " Mang Adong, balita kayu pu keng galing keng Arnis Sinawali, nu karin yu pu abalu yan?" "Tiru nang Tatang ku, abalu na naman ketang Ingkung mi." "Mang Adung, balita kayu naman keng galing yung magsalita ampon pamibubung organisasyun, nu yu pu abalu yan? "Karin king Bunduk ning Zambales, ketang panaun ning Hapon, tiru nakaming Kumander Tayag." "Mang Adong, metung kayu pu karing taung kagalang-galangan kening lugal a ini at dakal la ding talatuki yu. Inya, bilang pamamatyawan king bili yung kalang-alangnan, ing hatul pu kekayu biglang kamatayan ban e na kayu malambat magkakasakit. " " Matua na ku abe, agyang eyu ku paten, mate na ku. E ku na sukat man sabian, pero atin na kung sakit. Lulura na kung daya. "Makanyan po. Aku man pu era kayu buring paten, oneng makabilang kayu pu karing papate ra. Ikami pu, nung wari, upahan kami mu. Panwalan ali yu pu, atna kayu karagul a bayad. Ing katuliran ning mitubud, ya itang nung e kayu miligpit, maguing Komunista ya ing baryung ini, at manawa ya king aliwang baryu angga king e no midalan man deng Amerikanu at ding sundalus kening lugal a'ini." Makanian mu. Digpa ya ing wanan nang kamaung Diego king tundun ning matua. Mibulang ya Y Matuang Adung king gabun. Ing daya pakakalale minagus king arung na ampon asbuk. King misan nang paswit pesitipa no ding kayabe na. Mabilis lang sinake king Jeep. Penandit mu atino king dalan, tutukyan na ning Sarao. Atmu no kasalusu. Papunta no man ngeni king bale nang Dario, uling ya ing tawling lagyung atyu king listahan. Samantala, king bale nang Dario, mekapanganak ne Y Gayang. Alinis nane ning Apu nang menilut ing pungul, makanyan mu rin Y Gayang. Ing bayung bait a bingut anti ya mong kasapunggul a bulaklak a migdalang alang kapante tula karing mipapamilya. Uling yang pangane Y Gayang karing aduang mikapatad a babayi, oini pamu ing mumuna rang apu ding malugud nang pengari. Kabang pasuswan neng Gayang ing bayung bait, ding pamilya nang Gayang, kabilang ne Y Dario, makalukluk la ketang pakabang tablang banku, atmu no king kasaya . Inyang mipatudtud ne ing bingut binili neng Gayang king siping na kabang ing kaladwa na anti yang duruyan king ligaya. Mupin, itang ligayang ita sinaguli ya mu. Lesakan de ding dinatang a Maglasak...! King masikan nang barug ning masu, mibalandra ya ing pasbul. Linub lang bigla ding paka-maskarang pakabaril. Begut ne ning metung ing pataram nang Samurai, at maliksi ning tinukud king salu nang Gayang. kabang ing wanan nang bitis makatimid ya king atyan. Mesindak la ding disnan inya alang mipabulad. Ing bukud mung amanung meramdam menibat ya ketang siwalang babaying mangutang ketang kasiping nang dinamput ketang bayung bait a bingut. "O' nanu, Dimas, aryan ku ne...?" "Ali me pamu. Nung paten meng agad e ya magkasakit. Kailangan mate yang pakakalale banang apilasa ing sakit at kaplas a pepalasa na kanaku king depat nang kataksilan.. .! "Nanung buri mung gawan mi ?" "Bidbiran ye gamat at bitis, dinan yeng busal king asbuk, ilulan ye keng saku, saka ye ilibing mabie king metung karetang pantyun king Kampusantu king Tambu...!" Mabilis lang memintu ding mituburan. Sinakildap mu Y Gayang makalulan ne king saku. Tinipa re, at saka re inatsa king kilub na ning Jeep nung nu mipukpuk yang masikan king bakal ing keyang buntuk. Bayu ya mewala male tau, dimdam na ing matning lagapak ding M-16. Ing dinalan king lub nang Gayang, subali king bingut a ngeni atyu king gamat nang Dimas, manibat kang Apu na, angga na kang Dario at king wali nang bungsu, kalupa na ning sadya nang yutus Dimas, mete lang tidtaran dang balas. For chapter II, go to http://maxpages.com/tarlac/novel2 Ernie C. Turla, webmaster |
 Sign Guestbook |
 View Guestbook |
| Look for Filipino bookstores that sell it. |
 eiturla@aol.com |
|
. |
| Visitors: 00136 |