TABLE OF CONTENTS:
1. King Kagalang-galang A Pamuntuk Ning Republika - R.B. Alzadon
2. Ninu Ing Migtaksil - Renato B. Alzadon
3. Kapampangan Ku Pa? - Paeng
4. Sinaquildap - Jose Roman R. Laquian
5. Caladuang Macudta - Renato B. Alzadon
6. E Ye, E Ye Tatagquilan Ing Canacung Talasuyu - J. R. Laquian
KING KAGALANG-GALANG A PAMUNTUK NING REPUBLIKA NING PILIPINAS
neng: Renato B. Alzadon
Banuang 2006/Baltimore, Maryland U.S.A.
Gagalangan kung Pamuntuk, Madam Gloria M. Arroyo
indu na ning Pilipinas a Perla na ning Malayo,
sana pu dasnan na kayu ning sulat kung makaberso
ligtas ko sana king tagku , at sigalut a mapusyo,
at layun paninasan kung magluid ko sana talindo
a ing mal tang Pilipinas minuan ya sa at minono,
ban king historia ning balen ing lagyu yu ing lunto
mininingningÃÂ king dangalan, anti yang aslag ning aldo.
Sinulat ku pu kekayu king amanung kapampangan
pablasa kaseng balu kung kapampangan kayu naman;
uling kapampangan kayu malagwa yeng aintindian
ing kalamnan ning sulat ku agyang makarima ya man;
sangkan ning pamanyulat ku , buri dako sanang kutnan
atÃÂ malati ya mung bague ing buri kung paki-baluan:
lub na ning dakal a banuang ati ko pu king tungkulan,
nanu na pung asuyu yu king amanu tamung sisuan?
E yu sana pagkasala nung akutang ku man ita
muna kapampangan kayu, anak na ko ning Pampanga;
kadua, itang kekong Ibpa, bukud king memuntukan ya
bulalag yang Kapampangan anting metung a Poeta;
detang kayang kawatasan balamu wari guintu la
pepakamalan mi la pu anting yas a majulaga;
antimong anak ning watas lubus kung sasalpantaya
pepamana ne kekayu ing lugud king amanu na.
Opu, sasalpantaya ku, linikas ne pu kekayu
ning Poeta Macapagal ing lugud na king amanu,
Opu, sasalpantaya kung ibat king malati kayu
ing mayumung Kapampangan yang sinimsim ding labi yu,
Opu, sasalpantaya kung agyang nu ko muntang yatu
ing amanung kapampangan mamale ya king pusu yu,
Opu, sasalpantaya kung matas man ing tungkulan yu
kapampangan ya pa mu rin ing tune yung pangatau.
Opu, ing dimdam yu kaku, puru kasalpantayanan
pablasang dimut ku balu karing tune kapalyaryan;
atiku pu king marayu lipat kadayat-malatan
ing balitang akakua ku epu sapat, nung atin man;
inia akuÃÂ kening bili bina kung kasasabikan
ing balitang makatungkul king amanu tamung sisuan,
anti mong makibalita buri kusang pakibaluan
nanu na pung sinaup yu king amanung kapampangan?
Sasabian da ding aliwa king ing gubyernu yu kanu
mipnu yang kapamiraytnan, sapak ya keng eskandalu.
dapot ding aliwa ngara king mepili kayu kanu
metung karing matenakan king parang ning lideratu;
yan bague yan eku pansin, ali ku pu politiku
metung ku mung Kapampangan, pangkaraniwan a tau;
ing buri ku mung abalu at sana sabian yu kaku
nanu na pung sinaup yu king sisuan ta mung amanu?
Gagalangan kung Pamuntuk, ining musmus yung makudta
makiramdam yang matingid king ibigkas yung salita;
nung nanu man ing sabian yu kekayu ku maniwala
uling sasalpantaya kung kapampangan kong dakila;
Inia nanu Madam Gloria? Nanung kayapan mung guewa
para mo ing amanu mu minuan ya at misaplala?
Bilang supling kapampangan ngening ikang king upaya
ing amanung kapampangan, pigmalasakit ye kaya?
Oini pu ing kakung pluma makasadya neng sumulat
sabian ye pu, Madam Gloria, nanu pung kakung isulat?
manaya ku pung sabian yu nung nanung mayap yung depat
king kapampangan nang irug ning Ibpa yung talasulat;
Ban karing kawatasan ku matula kong isambulat
king labuad ning Kapampangan pati na king lipat dagat,
king metung kayung uliran a dapat dang purian ding lat
uling king amanung sisuan menatili kayung tapat.
Nanu pata, Madam Gloria, kening Watas, mutus ko pu
ining pluma nang tatalnan makasadya neng isuyu;
maniabi kayu mu sana king alang pamikakunu
nanu na pung asuyu yu king amanung katutubu?
Angga ne mu keni Madam, at sana mablas kayu pu
king kanakung E-mail address, at dakal a salamat pu,
mamun naku pamu, Madam, ing kekayung talasuyu
Renato B. Alzadon ya ing kanakung pirmang lagyu.
NINU ING MIGTAKSIL?
Neng Renato B. Alzadon
Ing amanung kapampangan, nung metung ya sanang bansa
Mamit-amit neng mikuldas ing maningning nang bandera;
Uling insamang linusub kabud iti migwagui ya
Yang mumuna nang ibaba ing bandera ning simbut na;
Inya sa't ing kapampangan nung mesambut neng talaga
Ing bandera ning sinambut ya naman ing iladlad na.
Mupin, insanung bandera ing panalili dang ike...?
Ngening atlu la ding Osong agnan-agnan sinalake...!
King buntuk na, ing Tagalug alang tuknang pangetan ne
King bitis na, Ilukanu lang ngangatngat alang inge;
Keta namang bandang atyan English ya ing makasake
Ing amanung panginisan makanian yang mamamate.
(Map namu pin keng makaba rang panaun ding Kastila
Me-ingat yang myamasamas keng gubyernu ing Salita
E re binang papayakmul ing lengguahi rang daralan
Nune ila pang megaral at mebyasang Kapampangan
Nung anyapin ing Salita e ya mitda at mewala
Ing Espanyang sinalake, e ne kininis bitasa -Ernie Turla)
Ngara detang mausisa: Bakit kaya mipakanian?
E wari mangatapang la dening lahing Kapampangan?
Balakusang king uyat da mamagus, manaluntunan
Itang dayang Mahadlika... , dayang Datu..., dayang Lakan?
Ba't inyang ing amanu ra lisuban deng sisintangan
Nukarin la ding kawal na, O'bat ela mekilaban... ?
Linaban la ding sundalus! O' wa, linaban lang tutu
Ing historia patutuan na, linaban lang e bibiru;
Tinikdo ya Y Gallardo, Y Ocampo, at ding sugu
Tinalad la king labanan binie ra ing sablang kagyu;
Angga king tauli nang patak ning paniulat dang megipu
Ding kawal na ning amanu bitasang e la sinuku.
Nung makanian tinalad lang mekilaban ding Poeta
Ba't ing amanu rang sisuan mapapatad ya inawa?
Makanano, ding memalen na ning Tarlac at Pampanga
Ila ding mismung kinawang at pepaingulut karela;
Inya balang metung karen marapat mu ing kutnan la
Ika...,Dilang Kapampangan, ing pusu mu nukarin ya?
Nukarin ya ing pusu mu? Bakit alika melunus
King sarili mung salitang akakit mung managipus?
Nukarin ya ing pusu mu? Bakit sikwil meng tibubus
Ing kultura ning balen mung king kau na mamayuspus?
Nukarin ya ing pusu mu? Bakit tikusan mong lubus
Ding kawal na ning amanung akakit mung mangatampus?
Inya, oyan! Lon me, Oyan! king kapalaran nang ingsil
Ning amanu ning balen mung king kutkutan makagitil... !
Ika..., Anak Kapampangan ing king tungkul e dinikil
Ika mismung migpabusta.. ..ika mismung linto sawil;
Karing kawal ning amanu, ika, ika ing misakwil....
Ika..., Anak Kapampangan. .., ikang minunang migtaksil!
Ika..., ing anting patutut matulang mekilaguyo
karing English a dios-diosan simban mung anting idolo.
Ika..,ika ing mewili king gayut dang makailo
Meguing supaping mekiapus king pangimut da at galo;
Ika.., ikang migpiak mata karing sundalus mung sasyo
King marangle ning labanan maniambitan at papiglo.
Nung ninu napin mang lasip king amanu mu lalapak
Yanapin mang pupurian mung sasalabungan palakpak;
Nung ninu napin mang salut king salita mu maglasak
Yanapin mang kakaulan mu at palsintan mung mataktak;
Dapot karing poeta mung mekipaglaban king pisak
Bitasang e mu sikasu ing tangis da a gulisak.
Nung ating bansang matatag keting yatung maleparan
Ila ding ating sundalus a tatalad king labanan;
Yang bansang alang masabal karing kawal ning balayan
E malyaring managumpe... , e mitikdo kapilan man;
Makanian ya ing amanu, e managumpe at minuan
Nung ding sundalus nang watas mipabustan lang makanian.
Inia oyan Kapampangan, oyan ing maplas nang kalma
Ning amanu ning balen mung maghingalu nang mistula;
Nung karing kekang sundalus e ka mosa migpabaya
Malaut yang mipakanian ing sarili mung salita;
Ah! Emu ne kikiakan pa, sayang na mu ing kekang lua....
Ing historia ya ing matul.....ika, ikang migpabusta!
KAPAMPANGAN KU PA?
neng Paeng
Buren mu kung gagaga na kikiak alang katuturan
buren mu kung magdusa na busal ning karalumduman
buren mu kung migpabusta king amanu tamung sisuan
buren mu kung miyatulan anting taksil Kapampangan. .!
Nanu pa ing lupa kung maki-arap magsalita
karing taung Kapampangan ginulut kung alang kalma
ding anak kung mangalati king Tagalug pepayuma
pepakaul ke ing English salita ra menaliwa..!
Durugan mung mangalati ing laman ku man at butul
pulbusan mu mang mapinu at ilulan mu king kulkul
o pasulapawan me man ing kaladwa kung kinurul
makananung balikan pa ing milabas a meyakmul..!
Kasakit na pin kalagan ing mitaling kinulaput
kening isip menialuksuk king diwa ku na kinutkut
ining Tagalug at English a pilit kung sasalikut
ya na kabud ing magbabo kapilubluban ku mibalut..!
Oyni yakung manigapu o balen kung Kapampangan
yakung ngeni melumud na king burak na ning dewakan
basbasan mu kung parusa tanggapan ku at maniaman
kening lub kung mapupusyo nung yang kekang kapasnawan.. !
SINAQUILDAP
( para queca, Carlo Cruz )
Neng Jose Roman R. Laquian 2007-10-25
Nanu nung que bale cayu pepailacuan
at lugal Makati e yune pintalan ?
nanu nung cochi yu carin me perada
wacas paralaya lugal ning Glorietta ?
Nanu nung ing quecang ulirang asawa
eya mipapunta quetang maqui-bomba ?
nanu nung aliwa meguing direccion na
mapaliari rugung iya mabie ya pa . . .
Ninu ya y Leslie a quecang asawa
a migsacrificiu queng queang carera ?
iya ing mitacdang inda at asawa
quecayung mi-tatang lugud na ning bie na .
Malugud, malingap, masipag magobra,
masuyu yang inda't ulirang asawa,
oyan y Leslie ning pusu mung milsinta,
iyang cayabe mu queng luncut at saya .
Mag-apat a banua ing pamiabe yu ,
luncut ampo tula icayung misulu
cayabe y Amber a meguing bunga yu
queng bale yung mitmung lugud a mitau .
Cayabe me y Leslie nandin, nandin pamu ,
queng apag-amusal, icayung misulu
emu camalayang oining tauling tagpu
ning piyabe yung bieng sucdul-pamaniuyu .
Ala-una beinti na ning gatpanapun
inaus naca ban agad cang tumagun
paluwal Glorietta 2 ing lugal-tabnuan ,
agad meng lecaran pasilyung dalanan .
Iniang atyu naca quetang pamilicu
sican na ning acbung dimdam me pin tutu
pati na ing yanig uli na ning bomba
qng lugal-tabnuan yu pin miyasawa .
Pilit cang linapit dapot mengalicabuc
sinabat, queng quecang inawa meniucsuc ;
caibat na ning anam a oras manintun
iquit me y Leslie, ala neng bie memun .
Quilub ning ospital, qng metung a cuartu
a-compormian mung y Leslie ala na yu ,
casaquit !, nandin pa, caya-cayabe me ,
caibat, sinaquildap, marimla neng banque . . .
Masaquit isipan ing quecang palsintan ,
asawang uliran, quecang caluguran ,
cabuclat ning mata, abac pangagising ,
cabud aisip mu ala ne queng siping .
Capatad a Carlo, quening pangamate
nang Leslie, icami, lubus maquirame ,
daramdaman mi ing quecang daramdaman ,
panandam ming tutung lulugud mu naman .
Salamat, o Carlo, pepaganaca mu
ing bie, sinaquildap, agad yang mibayu
inia maulaga ing balang minutu't
oras babie-lugud queng familia tamu !
Caladuang Macudta
neng Renato B. Alzadon
Poeta Laureado
Qng Aldo ning Daun, Caladuang Macudta
cacu lang salangian ding quecong candila
ban nung matyo cayu qng carinan ning lua
asilipan yu la bacas yung maputla;
pablasang mepawi, metanggal, mewala
ing sadyang pacamal qng quecong salita;
nung atin mang dalit pagas yang tumaila
ibat qng Parnaso quelangian a diwa.
Desyertu ne ngeni ing quecayung Eden
ala na lu detang mangasayang pialben;
ing sadyang culturang tapat yung sisesen
melapastangan ya at mengapaburen;
damdaman yu caring paradajan saquen
banyaga la dila ding maquipamalen;
ing amanu yung mal liguran at binten
caraclut ne mu bie, buri de pang paten.
Lalto qng balamu ing amanu yung mal
pisasacwilan ya qng que'lan masabal;
caretang escuela tane macabawal
igcas ding labi ra anac a magaral;
dening talaturu nasa rang pairal
metung nang salita ausan dang nasyonal;
ing capampangan yu linubas de dangal
basura ya waring bildug da qng canal.
Masdan ye dewacan Mayupayang Media
ing capampangan yu pete ne ligaya;
ding cawatasan yu a cayama-yama
limbug na la cabud e na merandam pa;
uling qng aldo'ldo yang pagmairing da
banyagang salitang tinas da ulaga
ining capampangan a mutya yung sinta
quena re qng suluc anting alang cuenta.
Dening talagale licuan yung Capatad
nung titicdo la man tutu nang malagad;
saup ding cabalen atmu na cacuyad
balamu yang lubid a maibug mapatad;
calulung poeta qng sawi dang palad
memangalambut lang e na mitalacad;
ditac la qng bilang tical la pa't sayad
macananu la tang sican lub ban talad.
Neng na mang magpulung la ding cayanacan
mag-aral qng laguiu na ning cabanalan;;
bistaman tubu lang labuad Capampangan
nung e la mag-english managalog no man;
macalunuslunus pati na pisamban
alang malasaquit qng amanung sisuan;
ining amanu yung milaco tucnangan
pati bale ning Dios e ne acupcup man.
Qng bale calacal siquil deng tiwase
aliwa yang dila ing carelang yapse;
qng bale gubyerno e ya man milele
banyaga yang sabi ing carelang sese;
maguing ding pengari qng pibale-bale
e re tuturu man amanung quesale;
itang balamu mo ing bie ra salese
nung qng capampangan e na la misane.
Iti, malilyari lalam nang upaya
ning Capampangan a Pamuntuc ning bansa;
ing balen balu ne itang cayang ibpa
qng amanung sisuan mayap yang macudta;
pangaras qng lugud qng indung salita
ing bantug a anac e migmana ata
ining amanu ning sarili nang daya
tane mamamate, e ne apamingua.
Nung galo ya sana ing Budning Pamuntuc
ing amanu yung mal ya ing mitaluctuc;
ing amanung sisuan caring balang suluc
naning capampangan, ciudad man o bunduc
paquiramdaman de, lalu yang milusuc
nung pamisan-misan yang queyang panasbuc;
sayang na o sayang ining macalucluc
e ne papansinan amanung milugmuc.
Sayang na...! Sayang na..! Ding pun a mijalal
e re papansinan ing amanu yung mal;
Sayang na..! Sayang na...! Ding talapanaral
e re ipaglualu amanu yung banal;
Sayang na...! Sayang na...! Anac a magaral
e re apilasa amanung macamal;
Sayang na...! Sayang na...! Watas yung gugusal
e re a isundu ing pamaquipagcal.
Inia O Macudta qng Aldo ning Daun
paquiramdaman ye ing canacung amun;
qng que'lan masabal ding macapanaun
a maqui-upaya a e bisang lingun,
amunan da cayu...! Ticdo cong magbangun... !
Sulung....! Aspacan yo ding batu yung pantyun...!
Sulung....! Lumual cayu qng quecayung aun...!
Buri da cong aquit lumacad qng gabun...!
Icayu, Macudta, icayu...! Icayu.....!
ding panenayan na ning Capampangan yu;
inia cumiac congan arapan ning Guinu
at aduan yu Cayang itubud na cayu;
itubud na co sang magbalic qng yatu
qng ban saguipan ye ing mal yung amanu;
nung icong subling mie datang pasibayu
qng amanung sisuan micapamagbayu.
Sulung pin...! Sabian yu qng Dios na ning Banua
qng atin manamun quecayu caladua.
Amunan da cayu...! Nananu cayu pa...?
Daratang ing Daun, o'bat e co tipa...?
Nung dening atin bie maqui upaya pa
ali re asaguip ing amanung mana
mecad pin icayu a mengamate na,
ing capampangan yu acua yeng asalba...!
E ye, E ye Tatagquilan Ing Canacung Talasuyu
( Thus sayeth the LORD, "Touch Not Mine Anointed" )
Neng Jose Roman R. Laquian 2007-10-28
Ya ing Guinu tamung Dios, Guinung Dios dareng hucbu ,
deng atul nang macapasiag qng cabilugan ning yatu
Cayang atandanang tipan capilan man, ing amanung
inutus Na caring mengalabas salin-lahing libu
a meniabing, " Ing Canacung talasuyu't lincud tutu
E ye, e ye tatagquilan, iyang dininan Cung laru ."
Panangisan at gulasio ding daranas casaquitan,
ding miwale qng pamilia, memanintun pangabyayan ,
detang balang e megaral, sicluban ning camangmangan ,
detang pamiliang daranup, lalam na ning cacaluluan ,
ding carelang panalangin, aldo't benging panangisan ,
miras na qng Queang Trono, qng banua Nang catas-tasan . . .
Qng carelang panalangin at panangis metagquil ya
pusung-Ibpa na ning Dios Mayupayang atyu banua,
ibat banua inunat no ding gamat Nang babie-gracia :
talasuyu at lincud Na, binuat, tinas, mipacde ya
iniang bulan na ning Mayo, ning casulucuyang banua ,
miyalal ya ing lincud Na : Gobernador ning Pampanga !
Gobernador Ed Panlilio, lincud ning Dios dareng hucbu ,
ating busilac a pusu't malinis a pangatau ,
quecayu ya, dadalan ye ing pabor ning Dios Ibpa tamu ,
Yang migmandu at meniabi caring malda't sablang tau ,
a meniabing, " Ing Canacung talasuyu't lincud tutu
E ye, e ye tatagquilan, iyang dininan Cung laru ."
Nung macananu cang Elias, propeta ning milabasan
a panaun, pequisabian ne ning Dios, mengamanuan ,
" Qng quealan yung pagasa, qng quealan, macanian man ,
qng Israel, milacuan Cung pitung libung mamilatan ,
ing intud da e siniclod cang Baal a diosdiosan ,
ding asbuc da e minuma queang alang catutuanan ."
Ing Dios na ning milabasan Ya ing Dios casulucuyan
e magbayu, manatili tayang Dios capilan pa man .
calupa na pin ning napun, ing ngening casulungsungan ,
emu balu ing Dios tamu, mitacda Neng mamilatan ?
ing intud da, e sisiclod cang Baal a diosdiosan ,
diosdiosan na ning cualta at aliwa pang carocan .
Baluan mu, qng probincia ning Pampanga manibatan
la ding binili ning Guinu at mitacdang mamilatan ,
ilang sulung mamie-aslag qng madalumdum a dalan ,
ilang asin a mapuru, mapuru qng caputian ,
cayabe nang Ed Panlilio a larawan ning cayapan :
dening talasuyu ning Guinu, e yu la tatagquilan !
Quecayu pang manungculan ngeni pin casulungsungan ,
gamat ning Dios macai-unat, abutan ye pu, abutan ,
manenayang balican ye, lugud Nang alang capupusan ,
manenayang lacuan yu na pamibie-bie qng carocan ,
ing quecayung catacawan, pamanaco't casuapangan ,
ding layo ning quecong laman, lacuan yu na at pagsisian !
Cabang masala ya ing aldo, dapat na cayung cayapan ,
sisian yu na, lacuan yu ne ing bieng mitmung casalanan ,
uling ing Dios yamu rin ing Dios ning husticia't catutuan ,
nung eco pa mibalic lub, lacuan ing gawa yung carocan ,
ding hucbu ning Catas-tasang Dios mulus quecayung dumalan
at icayu mibasibas qng api ning camatayan !
Panangisan at gulasio ding daranas casaquitan ,
detang pamiliang daranup, lalam na ning cacaluluan
uli na ning pengawa yu ngang matacong manungculan ,
ing quealan yu qng lugud at masabal qng queraclan ,
miras na qng Queang Trono, qng banua Nang catas-tasan ,
dimdam na ning Ibpang Dios, Dios a cabanal-banalan !
Ngeni mu rin titipunan na la ning Dios dareng hucbu
dening Queang talasuyung malinis a pangatau ,
ila ring manalacaran, caring tau magserbiciu ,
ilang mamie't maguing tapat qng ustung pamangobiernu ;
laco na la ning Dios detang alang pusung puliticu ,
dala na la qng mapali, qng lagablab ning inpiernu !
Ing pasbul Nang sera ning Dios ala ninu man macabuclat ,
ing pasbul Nang biclatanan, ala ninu man macalapat ,
Indu, paca-sanacan ye : plano ning Dios Catas-tasan
manibatan quetang Mayo angga ngening casulungsungan :
mibili Yang Talasuyung Mayap, Tune Capampangan . . .
at qng bansang Pilipinas iyang Piling Mamuntucan ! |