Contents:
1. Politiku Durobu -Bonifacio S. Manacmul Jr.
2. Tambubung - Bonifacio Salalila Manacmul Jr.
3. Ing Ngeni - Renato B. Alzadon
4. Misundu Ing Napun - Paing
5. Takbang Tamu - Paing
6. E Man Kaylangan Ing Mata - Paing
7. Pamagsane - Paing
8. Pamagsane - Paing
9. Ing Amanung sisuan - Paing
10. Andres Bonifacio - Renato B. Alzadon
11. Ing Magrasyun Tinape - Bonifacio Salalila Manacmul Jr.
12. Kaluguran - Paing
POLITIKU DUROBU
Neng: Bonifacio S. Manacmul Jr.
MIKINISKINISAN! MIPAPATAYAN!
BILBAL NING PAYAPANG KABENGIAN
ING SIWALA NING YATUNG
NANDIN PA GUGULISAK!
MEBANGIS LANG LEUN DAPU LANG
SINAGPANG KING LAMAN DA
DENG KALULUNG KALADWANG
MELUMUD KING MALALAM A LUWAD!
MINYUD KING DARABULBUL A AGUS NING
SAPANG DIKMA NING GALAME MAPEKAT
DENG MATARAM A KUKUNG GINAMAL
MEBAGSIK ING LASUN DENG MANYAWAL!
SINALIKUT LANG BIGLA KING BALAS
LINIBUTAD KING MAKAPANPAN A ASLAG
ING PANGATAU MABIBIE PASIBAYU
KENG TIGTIG NING PUNEBRENG GAGAGA!
PANGAPUGUNG MANUKTUK A KAMULALU
MEBULUS MAKATAKUT MANENAYANG WAGA
MENIBATAN GABUN KEKATASAN NING BIGA!
MIBATBAT ING PADER ING POBRE MIRAGSA!
MESILAB YA ING MALALAM A DAGAT
KING ASUGE AT LARUNG GUGUSAL
BUBULA MANULU YA WAWA KING DANUP
DRAGON IYAPSA NA ING API KENG ASBUK!
PEKABSIAN DENG BUTETENG GANID
MEGSULMUK KING GALANG MENYUD
BISBUS KABAN NANG JUAN DELA CRUZ
DAYA AT PAWAS NING BALEN MIBULUS!
MELABNO KING DALUMDUM
ING LUA NING PULUBING KIKIYAK!
PULITIKUNG MANYALAKAB ALANG PATAD!
MESILO KENG PANGAKU ILANG MABIBITAG!
TAMBUBUNG
Neng: Bonifacio Salalila Manacmul Jr.
Tikad tikad katang adwa, lubid pilit tang abut abutan,
Panakyud a malating lata king talagang pisasakluan.
Mekimo kata mang manabit pagal e ta panamdaman;
Danum panugtug gulis miye sala keng tambubungan!
Sakyud ke ing panyaluk abitan teng tatas pababa,
Asasagkilan da naka man mangakwa kung mimina.
Matitikal king pamanabit mangakibit kata baba;
Latang pibatan taba gawan tang kumatmu yamu sa!
Sasakluan tang danum ibulus keng pabilug a oya,
Saka mu tatabuan daratuk panugtug a lagadera.
Pagal ing lawe ku keka ba’t matula kata pa yata?
Sabik tutu tambubung a piyalung anyang malati pa!
E ta pa pigkasya tamad tamu e darayu neng misan,
Ikwa ta pang tebuan danum mesaklu king tapayan.
Pekialaman pati pandilung pipagalan nang Tatang!
Sakab ku’t mapaluka maplas nung danum magisan!
Pelisan mu ing gabun ing alikabuk meglipugpug,
Meputi kang bigla mitmu, mendilu kang alikabuk.
Mata mu e mikurap tuling mu ngeni mestisa ka;
Kasilbi mu yatang ilaban deng artista maluma la!
Miyarapan kata mistula keng tugtug ikata teterak,
Pasulung ing kanaku ing takbang mu naman paatras.
Cha-cha waring melodya ning plakang tutukyan ta?
King patpat a pangulis tambubung arena mayari ya!
Galing mu mong arkitektu biyasa kang magdisenyu,
Ing gagawan a proyektu wangis yang entabladu!
Tutukyan kung didiligan kekaban ning gulis mu;
Mataram a batu madadalpak, king labak iyatsa ku!
Ing tambubung a arena pipagalang gewa kayabe ku,
Megulis a kuadrado meparti anam yang kuwartu.
Meg ‘om piks’ ta pa mu senyales ita bayu mag-umpisa;
Miyagkatan kening piyalung milaban..magsaya ta!
Metung tamung grupong pikawani desisyun ning gamat,
Mepiling milaban migkakurus meg-adwa tang pangkat.
Sadyang kapalaran milaban kata saliwa karin ka malili;
Sukal ning lub ku grupong kalaban ku karin ka mepili!
Milabas pa ing kaorasan mewalan palad ikami ing taya,
Tambubung tang pipagalan karin pisaup saup megawa.
Asabat daka king patutut king takde ku akaul e sadya;
E ayagwanta ing miragsa asakban daka agnan mikera!
Megising ku’t mipakde atin king gulut biglang kinalbit,
Mabilis pa king angin maglakbe kung isip menumbalik.
Tambubung meging parti na ning bie, iti ing meging diwa;
Kabangal ning pusu ku ngeni keng patutut iya mekwa!
Ing Ngeni
Neng : Renato B. Alzadon
Poeta Laureado
Misan mu...! kaibat na,
kabud linabas ya
e'ne pasibayung dumalan pa keni...!
O' magsaya ta na
ikit ta ne lupa
king kaugtuan aldo ing leguan ning NGENI...!
King milabas tang bie
e kata dapat mie...!
Ing napun, sukat teng paglukasan paldas..!
Ban apialas te
ing tula nang babye
ning ngening e na na saklo ning milabas....!
At ing bukas naman,
nung malagu yaman,
alang kapilisyan datang at datang ya..!
E' ta ne panayan,
ba'teng e sayangan
ing ampang nang ningning ning ngening atyu na...!
Pusu ko, lon mu la
oren, mabibye la
king maplas dang napun at maslag dang bukas...!
Sayang na...! Sayang na...!
E're ikit lupa
ing malagung ngening kabud na linabas...!
"Misundu ing Napun"
neng Paing
Eya pa meyari negumpisang napun,
Dakal nong bayani kanita pa memun;
Binuis dang daya ra pusu at panaun,
Pepakit dang tapang angga man king aun...!
Sanga lang meputut ning balang tanaman,
Ating sasalisi dakal a mitanam;
King sinag ning aldo mitakpan ing lulam.
Masala yang bukas king bandang aslagan..!
King katatakiran, mipildis, miragsa,
Ing Balen tang tibwan, salitang banyaga;
A bisang manyupil patdan ing salita.
Itamung mitikdo, e malyaring marda..!
Misulung ing pake kekatang isundu,
Miyaliwang dane ing pisulung sulu;
Palablaban taya king kekatang salu,
Ing pakipamalen ning pamikasundu..!
Ing kakung poesya makuyad yang bina,
Pakarakal ya mu para kekong sabla.
Ba ku mung misane at e ya pu matda,
Ing amanung siswan, kekatang amana..!
"Takbang Tamu"
neng Paing
O poetang Kapampangan, takbang tamung mangabilis..!
Keng pangakalat niting aliwang salitang pildis;
Agnan-agnan tang magkanta, ketang malambing nang
sunis,
Ing pisanmetung tang dalan at pisanmetung tang bosis.
Mikaul-kaul tana ngan at ing pusu patatagan..!
Uling ding asulat tang bersu ala nong kamatayan;
Ninu man ing makabasa king karelang katandanan,
Mibaya ya ing pusu ra ning amanung Kapampangan.
O ligaya na ning balen keng misakang malulumud..!
A meyangu king pagsalbat karing gamat ding malugud;
King panyulat da ring pantas, mibangun la ring
matudtud,
Migising la at mimulat, katimawan ing mibukud.
Angya mang dumalan ya pa ing lulam ning biga babo..!
Angya mang buri neng takpan ing aslag ning mamung
aldo;
Pilit ya pa mu ring sumlag ing katutuwan ya ing lunto,
Panga-Kapampangan tamu ing legwa' nang makasilo.
"E Man Kailangan ing Mata"
neng Paing
Ume ka pang lungub, saganan da na ka,
Detang mangatimyas, timan ding dalaga;
Bukana da reng "mall" "tuloy po kayo " ngana,
Ba..! O'bat makanyan..atyu ku Pampanga..!
Kitnan keng pabulung, "Atyu ku Bulakan.. ?"
Yaku pang memiru, "O iti Bataan.. ?"
Lalu kung alayu, karin Pangasinan,
Ngana ning tindera "Balen Kapampangan".
Dinurut ku kilub at pa-"window shopping"
Makikiramdam ku saka ku mipaling;
Adwang misasabi Tagalog pa mu rin,
Karelang atbanan sangkan kong e pansin.
"Pare alam mo ba, na madaling araw,
dinampot si Tano, may motorsiklo daw";
"Oo Pare, pero, Huwag ka lang maingay,
baka marinig ka ng mga istambay".
Dinalan ya'ing metung saka ya mengutang,
"O't sitsitan kayu nanung pisasabyan..?"
Mekibat lang adwa, "Alang nanu pa man",
At mipagsalita la ngang Kapampangan.
Iting malilyari king kekatang Balen,
Agyang makapyak ka e ta apaburen;
Itamu ing lingun at saka salesen.
Ing malyari wari puru ta' nang amen..?
"PAMAGSANE"
neng Paing
King dimla na ning panaun, tane sumulat ta na ngan,
Pakapalyan ya ing diwang magparayo king aktangan;
Ing bagyus tang mangulabe iladlad la't sulapawan,
Ikalat ya keting yatu ing amanung Kapampangan.
Nanu ing kailangan tema? Eku balu nanu pa ta;
Nanung isulat kung bage, dimut ku mu king salita,
Pero pilitan kung mapse nung nanu mang abitasa.
At nanu man ing mayari, ing mamasa ya nang bala.
Sumulat na kung sumulat, magsane nakung magsane;
Ban ing panga-Kapampangan ku, kapilan man e miyugse.
Uling nung ing kaulan ku, amanu ning siping bale,
Ing salita ra Tagalog, kaku ita e malyare.
Pamagsaneng pamanyulat, pamamasang Kapampangan,
Pamagsaneng magsalita king Pampanga kaninu man;
Ing pamuklat ku karela, ing amanu tamung siswan,
Abalu ning kasabi ku abalu neng kakung tibwan.
BA..! Lon' mu na, eku balu, meka pilan na kung linya,
Kakaba ya'ing susulat ku, kakaba ya, kakaba ya;
O nananu ko pa Abe? O maski nanu mu pala,
A malyaring makasulat, anti tamu mung paynawa.
Uling nung pakyabaran tamu, obra keta, obra karin;
Pota agad tamung tumwa, king e tamu apapansin,
Pupula ta na pin mata kailangan nang magsalamin,
Anya magsane ta na pung susulat ngeni mu rin.
"Ing Amanung Sisuan"
neng Paing
Angga pa kapilan ngeni malilyari..?
Ing salita tamu tane meduwagi;
Mismung keng iskwela rugo ya mitabi,
Era buring tanggap aliwa la buri..!
Obat pinili me aliwang amanu..?
Pamilit me pamo karing anak tamu;
Nung talaturu ka, mituntun ing ustu,
Ot' e ku ataruk, ninung pasimunu..?
A..! Mekad ing sangkan, potang magaral ne;
Munta ya Menila ating manantabe,
Andam yang amanu iting kayang apse.
O ing Kapampangan pota kalingwan ne..!
Dapat mituru ya king mababang gradu;
Angya pa sa ketang matas suguradu,
Ena ne kalingwan angga na koleyu.
Maski nu' ya miras ing kayang amanu..!
Oneng ing problema, nung ikang pengari,
Misasabi kayu, Tagalog parati;
Kapampangan ka man, magpa-class ka wari..?
O pikarine me ing kekatang lai..!
Nung sakali Balen ita nang mitagan;
Magsalitang tutu, tutung Kapampangan,
Itamu keng AKKAP matalik kaulan,
E ta ya bibili ing amanung sisuan..!
Andres Bonifacio
neng Renato B. Alzadon
Poeta Laureado
Nung ninu na pin man itang mababa mu pegaralan
ya na pin mang makibalu king landas ning katimawan,
makanano, ing belwan na e ibat king pamantasan
a tuturu ding banyagang dinatang ban manalipan;
nune iti abalu na king bie nang aparalanan
at king pamanyaliksik na king batas ning katuliran,
at ining taung dakilang makabusni kaisipan
ya Y Andres Bonifacio, ing Ibpa ning Katipunan.
Sangkan na inya Y Andres mababa mung ayabut na
edad ya pang labing apat mete no ding pengari na,
kailangan nang manintunan ban ya at ding kapatad na
mika-atin lang pisulwan king babo na ning lamesa;
makanyan na nang inamyam ing e lungub king eskwela
agyang matutus nang imbut ing mabyasa ya pin sana,
balu nang e ya misundu, inya naman ing guewa na
migsikap yang anggang binit, megaral yang sarili na.
Arap ning sulung paritan dili-dili nang maglame
manyaliksik at magaral king miyayaliwang bague,
at inyang king kabyasnan na miyatyat ne panlalawe
akit na ne pangabilyan ing balyan nang kipnuan lumbe,
ing landas ning katuliran ampon pamipante-pante
ikit neng selampitak da ding maki-upayang takde
at ding manyad king kalayan king kanuan da kikintal de.
ing lagyu na ning kriminal at miyatulan lang mate.
King akakit nang makanyan ing nuan at taung dakila
tinutul ya kaisipan, kapanamdaman, at diwa;
kanyan ne manalakaran at yapag ing munikala
king dapat yang magsarili ing balayan a mesila,
at ding taung mekaramdam lubusan lang meniwala
king kapantasan nang tagle ning magiting a makudta,
pablasang king sasabyan na maruruk dang abitasa
alang layang mipagkalub nung e ya miyablian daya.
King ulina ning kamasalan a silbag ning taung tanak
ing kimutan Katipunan mibibu ya at misapwak;
angga king misan a aldo maramdam ya ing gulisak
a tanda ning pamag-alsang mitawu king Balintawak
at manibat na kanita ing Iberiang makasindak
ya ing mika-karug salu king asiwas na ning tabak
pablasang ing Katipunan meguing sulu ya king pisak
a mikalat king kapuluan a antimong aldo mispak.
Dakal la ding tinaluki king bakas nang Bonifacio
ing api ning pamagalsa , siniklab yang migpatilo
at ketang pamilagumang meganap misan a aldo
a tegunan da ding pangkat ding Magdiwang at Magdalo
king metung a kapamalan a pigagap dang itikdo
ya ing mepiling Pamuntuk Y Emilio Aguinaldo
Y Bonifacio a sadyang pekamatas a supremo
mipuk ya king katungkulan anting Panlub a Miinistro.
Subali king linubas de king peka-pun a tungkul da
king bayung kapakibatan atin pang mamintas kaya,
ngara tutu lang mababa ding balitang a tikluan na
at atin taung megaral maka'ygit e palak kaya,
king milalaung pamanumis Y Andres e ne mibata
ing mesabing kapulungan pepa alan neng ulaga,
king depatan nang makanyan ding taung masama kaya
inatulan de pang taksil at dapat mu king paten ya.
Ing madalumdum a aldo ning taung tanak, dinatang
masaluput lang marakap ila ning wali nang kambang;
mibansagan lang kriminal antimong taga-salangsang
king kautusan nang bibu ning Pamalan a melalang
ya ampon ing kapatad na mebaril la at mibulang
itang sariling daya ra yang desayan dang milantang
bala ra ding mekamate pete re ing taung mangmang
e ra balung king depat da ilang butang da ding butang.
Ing pete rang Bonifacio a binsagan dang paliwas
bayani yang kapilan man king balyan na e mig-judas,
ing maslag nang kaisipan sulu ya king tune landas
a menagtas king kalayan ning kapuluan Pilipinas;
nung ngara dimut ya beluan iting mipagpalang watas
ya ing ali ra ayamyam ning ninu mang anak-pawas
king mata ra ding kalulu metung yang dakilang magkas
at king taluktuk na diwa pantas de ding maldang pantas.
ING MAGRASYUN TINAPE
Neng: Bonifacio Salalila Manacmul Jr.
Unyat-unyat tinali pikusut-kusut bagya deng mata,
Menigkal kung muri ikit king salamin deyu ku na.
Saka ku megmulmul keng daliri ipan ku gidgaran;
Pinung asin a medikdik menibat tukil lele kalang!
Maranun kung menabat sisipatan miyatbang dalan,
Abak aku ing mitoka kening obligasyun panenayan.
Suking magtitinape dururut popopot alang patugut;
Angkas king bisekleta adwang latang kala kalantug!
Parugang nang sigpo sigpo dalan a mistulang bulan,
Makulkul at makaldag kelingwan milabas a halalan.
Pagal papaldakan ing pedal salol mengasnang grasa;
Miras mung mapali espesyal pandisal a darasyun na!
Lukluk ku takbangan potpot pakiramdaman tutukyan,
Pota milampas magtitinape magal ku nemang tagalan.
Katak ya I Ima siguradu magilas kata’t mikamwanan;
Nung alang mayakit pandesal king dulang a apagan!
Detang rasyun a tinape tiyakan e makakalingwan ilele,
Nung magsilbi kakung pakisabi lugal a matas itali pane.
Makalunus nung akalimbatawan wawa ta mu akmulan!
Tagpi’t Bagsik magbuena manu supot namu ing itagan!
Palamanan me “star margarine” tumas kanu tangkad,
Saupan king pangarap mu ing pandesal megili libutad.
“Basketball star!” paninapan mu kanitang minuna pa;
Aliwa ing matangkad ! dakal a “chicks” manga keka!
Tilaran mu lang lati lati tinape isoso silyo malukung,
Kaibat isubu mamali mali keng asbuk mu sa subung.
Mikasuwelu ka panamdam nung kape iyang aldukan;
Gugulis king dungus mu grasyang bibiye kalakasan!
Makuto at kumuyad pamiisip dumurut ku panimanman,
Nung alang almusal obra lawe mali mali..magkulangan.
Galgal tud keng kapatas gilasan mayakit king kakuparan;
Lungub danupan king obra pati I manedyer milako timan!
Nung alang pamayad kontratan me magsilbi mu naman,
Basta alang patlud bayad mu kinsenas at mapupus bulan.
Pakisabi ku mu ing sadyang pamayad e me kakalingwan;
Kontratang pisabi tukyan kanita tiwala keka midagdagan!
Keka mu ring ganakan parating pamilya kaya manenaya,
Pota keng asawa na alang miintrega I bunsu dumanup ya!
Ing kablas malungkut “outside de kulambu” malyari kaya;
Popotpot suki kung magtitinape Abe ko balikdan na kata!
"BONI"
B...oni, pasibayu at lalung merakal,
Ining pamanalduk king kakung akmulan;
Kabang babasan ko poesyang marakal,
A kekang susulat king amanung sisuan..!
O...bat kalugud na ning kekatang Balen?
Atin yang papalto tutung makabalen;
King legwan ning sinta, nanan ku mang lawen,
Ing pamibutnulan kekata' yang sesen!
N...uan ta na kaniting panaung mirikil,
Ating manantabe king kekatang ilig;
O yan i Mang Ernie tubud ne marahil,
Nitang keta Babo kekata tatayid.
I...Kang Renato pa ing poetang sugi,
KIng kaguluta' na karing kata tuki;
Ustung migpabaya ikatang mitalwi,
Talan king kuldu' na e kata bibili.
"KALUGURAN"
neng Paing
Kaluguran, kalwat dakang panintunan...
Buri dakang lalung akapag-ugnayan;
King lagyu ning sulat tang pamitambayan.
Poesya, pikudta, prosa nanu pa man.
Maulagang dili ing kekatang lugud...
Ing amanung sisuan yang peka-galudgud;
Anting tanikala matibe teng guyud,
Makatuglung katang alang makapatlud..!
Nanumang salita bisang maglibutad...
Kekatang pilatan ala yang kasukad;
King tibe na tigik kekatang belibad.
Angga man king aun ume teng isadsad..!
Ing lalu pa ngeni dakal magumasid...
Kareng susulat tang gintung pakasilid;
Ing pisuglung-suglung kekatang penayid,
Kakaba ya'ing taling pelipit yang lubid..!
King dilig ning ambun ning marimlang abak...
Ding kaluguran tang masinup masikap;
Ela matdang mata kekata lilingap,
King ba ya mung milud kekatang paninap...!
Paninap tang bage pane makasulat...
Ba' tang apayabut king labwad mikalat;
Ing amanu tamung malagu, matimyas,
Bagkus yang madilig angga man king wakas. |