TABLE OF CONTENTS:
1. Anak-Pawas - Renato B. Alzadon
2. Ing Amanung Siswan - Tony M. Pena
3. Kawewe Lenguaje - Tony M. Pena
4. Agawa Mu Naman - Ernie C. Turla
5. Ninu Ya Mang Tau E Dapat Magmatas - Segundo S. Romero
6. Nukarin Ya Ing Lugud - Nancy Lagman Tremblay
7. A Child's World - Ernie C. Turla
8. Ing Yatu Ning Anak - Tony Mercado Pena
9. Ing Isip Ning Anak - Rafael Maniago
10.Ing Isip Ning Anak II - Rafael Maniago
11.Ing Pakibat Ning Matwa - Ernie C. Turla
12.Ing Metwang Yatu Nng Anak - Tony M. Pena
13.Kawe Ning Lenggwahi - Tony M. Pena
14.Kwadradung Mabilug - Tony M. Pena
ANAK-PAWAS
Neng Renato B. Alzadon
Talapagobra ku…piku yang matalas
Ing ibabarug ku king batung palanas;
Indat mitamakan itang batung masias
Manalamsik itang kapising metampyas…
At king katawan ku, neng tumud ing cablas
Antimong mangutcut ing sakit at caplas,
Anting paganaka king kalma nang maplas
Ning paintungulan cung linumud ning pawas.
Uling nandin abak asalubung kula
Ding akakalasi ku king Elementaria;.
Magdala lang librung mame king eskuela…
Magdala kung pikung papunta king obra.
Pinildis kung kupyang penakap king lupa
Yang meguing kambilan da ring lua king mata…
Pablasang ing luang yan yang lua ning kaladua
King kayanakan kung maranun mibata.
Kayanakan kupang maranun mipakde
King e makibirung kasakitan ning bie.
King ditac a sueldung paniuglung pagkabie,
Ing kakung kalayan tiquis keng piglibe!
Ah! Atin pa waring layang matutungue
Neng balang kimut mu ating makabante?
At pagumasdan da nung ganap no tibe
Dening kacung aduang malutub pang takde.
Kealiwbawa ku yang miugse bini
Tinubu pilatan ding batung mepisi;
Bisa kumang dagul…pakang ku king pali…
King ambun ning banua daralung…mangadi.
Oyan! Inamiam ku ing kalmang duajagui
Mamintu king utus agyang eku buri
Uling king karaklut a pamagkamali
Matanggal kung anting bulung a mélangi.
Oyan, papakit kung masipag kung kimut
Bakung e matanggal king obra mabagut.
Ing manintun obra, kacu makatakut;
Pambijira lamu ding kacu magdamut.
Menasa buri da ding ustu king lulut,
Ding atin sibukan at atin ayabut…
O nanu ta kayang kacung pakirungut…?
Ngening ing sibukan ku at beluan dimut.
Inia itang aldo anggang eya mamun
Ekia naman lakuan ing magbatung gabun.
Katakap ning silim kanian pa milulun
Itang kapagalan ning pepatingapun.
Nung painawa ku man king benging maratun
Ing kacung sikanan king bamung matipun;
Kabuklat ning abak pilit kung magbangun
Ban keta magobra lub ning patingapun.
Dapot ating benging eku mipaiglip
Lijim kung kikiacan ing bie keti sulip!
Ing pilit susulud king kacung pamisip
Ing anti ku waring makasumpang lasip…!
Ditak mang pag-asa ala kung asilip
Ban king dagat ning lua akua kung masaguip…
Ing pinduan ning bie ku akua nang mituklip
Eku man atupad banal kung pingalip!
Kacu, ing kabiasnan mal de ding anggang mal
Dalise yang guintung king piku mebungkal;
Inia naman aku pingalip kung banal
Lungub king escuela…at makapagaral.
Bisa kung mabiasa… bakong pagmasabal
Dening kalupa kung king dusa mipalpal
Dapot nanan ku man e bisang matanggal
Ing kakaluluan kung tanikalang bakal.
Oyan, anti kumong mikulung a pipit.
Ing kacung aula… dusa at pasakit
'nia ing kamatayan buri keng lumapit
Ban patdan ne pintig…pusung maginakit…!
"Eku aintindian… bakit kaya…bakit?
Linto ku king yatu ketang eku malit..?
Nung mibait ku mu para magkasakit
Mekalilibu pang ena ku mibait!"
Kabang babarug ke ing pikung matalas
Ing paguinakit ku king banua kakablas;
Maniad katalaruan kaniang banuang matas
Ing pangabait ku kening kalmang maplas.
"Guinu ku at Dios ko paniawad kung lunas
Ing paintungulan kung belabalan paldas;
Agyang saguli mu bustan mung miugnas
Ing kasakitan na ning bie Anak-Pawas.
ING AMANUNG SISWAN
by Tony M. Pena
e ku ne kalingwan ing Amanung Siswan
kaku yang amana king Indung ibatan
kambe keng mibait keti king masala
mabilug a yatu kaku yang siwala.
ing Amanung Siswan amanu yang ibat
nunung Astronesyan lipat dayat malat
libung banwang milabas manibat inyang
ing bankang maragul sinanglad yang pampang.
Pampanga ing lagyu na ngeni ning Balen
karing bayung anak ya ing bayung Belen
Kapampangan ing aus karing memalen
ing bansag karela yapin ing Kabalen.
”Mekeni Abe” pakyapusan dang sabyan
kaluguran tamung e man Kapampangan
balu dya mu namang tigtigan gitara
”Atin Ku Pung Singsing” a alang kapara.
o Kaka, o Kaka balu mu na ngeni
ing Amanung Sisuan mabye yang parati
apse yang amanu, sisuan ya king Indu
angus ya king gabun, ’bat karing ninunu.
kakung kabalen, kaputul ku't kapatad
agyang nukarin katang kalma mipadpad
keti babo yatu, malapit marayu
ing Kapampangan makamal yang amanu.
makalingwan ya mu ing Amanung Siswan
nung Indung ibatan e ne Kapampangan
ing bayung bait susuan bayung amanu
Tagalug, Bikul, Bisaya, Amerkanu.
makanyan mu naman nung Igpang ibatan
digpa ya't tinuknang king marayung lugal
bugsu ning bayung amanung makaluwal
bunsung anak matda ing Amanung Siswan.
adwan ku karing Igpa't Indung ibatan
king marayung lugal a nu la mipadpad
pangadi kekayu ginu kung kapatad
luguran yeng matalik ing Amanung Sisuan.
E kune paglibe amanu kung siswan
Maski karing gintu’t perlas a timpukan
Palamuti lamung kikislap lalawen
Ing Amanung Siswan aslag ne ning Balen!
KAWEWE LENGUAJE
by Tony Mercado Pena
masukal ing lub na, mangisnawang saldak
maskup yang salu na ning anak a palak
mayangat ya kile lalakad keng dalan
matas ya pin puluk ala nemang dasnan!
keng matulid sabi banku na tatas ne
mipikpik kang kalame keng taram na lawe
pagmaragul na pin balat yang sibuyas
ing tune katutwan kutis na memalas!
potang kayarap me tuklu kang nomiru
bagya namu kabud nganang mangamanu
"panyumpal kang busbus, ala kaping atdu"
mipunta keng buldit marine mu rugu!
ing ayli na't timan kamal mung saliwan
kasing lagad napin ning patak ning uran
parating malagnat ing timpla ning kanwan
balamu liban deng sanlaksang tulisan!
keti sulip yatu lub na mipamintwan
king aliwang bie makiput ya'ing dalan
busbus ning karayum ing kayang lusutan
bayu migampanan ing kayang kaburyan!
palage na ing lub ning yatung meliswas
taung melutu pitaklan mebaklas ne bakas
paglukas yang paldas kayaspak ning bukas
ing alang marine sopan ne pu ning Dios!
AGAWA MU NAMAN
by Ernie C. Turla
Ot queti qng yatu / e para-pareu,
E la pante-pante / pibandian deng tau:
Atin nang queng burac / na ning calipitan,
Atin namang sobra / guintu queng cacualtan?
Amamana 'ng suerti / talagang nung misan
At neng namang cai / atyu queng cabiasnan
Nung careng cualta na / e ya biasang talan
Malaso la mu reng / cayang pamuhunan.
Ing daramdaman ta / purus nang reclamu
Pane nang parsala / careng gugubiernu
Bayu la sa sumuat / ing sarili ra pa
Yang cutnan da reti / at lawen maratna.
"Lalawe cang obra / o misna ca selan,
Nanu ing ilig mu, / sugal o inuman?
Pilan lang anac mu / nu anti 'ng sueldu mu?
Paqui-cuenta mu 'ti / ban e ca lililyu.
Mamasa cang cuentu / da reng mesalese
Nung nanung guewa ra / nia menawa la bie?
Masipag ca wari? / e na ca magnasa
Careng parala ra / reng atyu Arabia?
Panayan mu namung / mityupan cang angen?
Manalig nacamu / queng Dios para sesen?
E mu suerti-suerti / tandanan mu, abe:
Ating patac-pawas / ing pamagtagumpe!
'Nia e ca mariria / sicnangan mu 'ng lub mu,
Ing agawa ra ren / ica man siguru
Nung dinan mung tiaga / ampong casipagan,
Malamang aquit mu / agawa mu naman."
NINU YA MANG TAU E DAPAT MAGMATAS
nang Segundo S. Romero
Ninu ya mang tau e dapat magmatas,
Ninu mang minuquiát qñg lalam ya culdás,
Nung ing bulalaco a mabilís paytás,
Cabúd mu ne aquit bigláng misambulat.
Intá e mu balù gabún mung asicán,
Maragúl ya pupul itáng qñg cabanan,
Nanan mu ing babo nung atíng danacan,
Ing patag a bana yang tutúng malamán.
Iniá ninu ca man e dapat magmatas,
Qñg dane cababan carín itáng mayap,
Lugúd at ganacâ sesen mu la dapat,
Magcabie malinis, mapuri't matatág.
E warî masantíng nung catulan da ca
Ding para mung tau aguiáng nu ca muntá,
Panatag ing bie mu at tajimic ca pa,
Patí ing Guinúng Diós matula ya queca.
© 2004 Heirs of Segundo S. Romero. All rights reserved.
NUKARIN YA ING LUGUD?
By Nancy Lagman
Y Indung Tibuan tatangis ya,
Amanung Sisuan lulumud da,
Deng taung king balen a beyit na,
Ditman, masabal alana karela.
Kaganaka mu Indung Tibuan,
Karening dayuan, kekang patuknangan,
Pilan banua mula pang, pibatan,
Ditak-ditak, linamnam mu karelang gisanan.
Indung Tibuan, magdusa ka,
Anak mu, kareng eskuela,
Amanung Sisuan, iyaptsa ya,
Talaturu sasaryan da.
Ikakamate mu Indung Tibuan,
Ing problem mung tatangalan,
Karing ausan dang "mall, fast food, media at aliwa pa,
Amanung Sisuan mabubura ya.
Tutu kaya, Indung Tibuan?,
Pulitiku mung manungkulan?,
Pagmasabal ya ing Amanung Sisuan?,
Keting balen dang tuknangan?
Kapampangan, ing Amanung Sisuan,
Pepamana mu kareng dakal,
Pagmaragul, karelang sasabyan,
Kabaldugan, laltu eya malalam.
Panalangin, makua kaya?
Sakit mung lub, alang kapara,
Taung balen, karela mamasa ka,
Amanung Sisuan, kapilanman panatilyan ya!
Indung Tibuan a malugud,
Pusu't kaladua mu, manyalusud,
Amanung Sisuan, kekang teguyud,
Kapampangan, "nukarin ya ing lugud?".
A CHILD's WORLD
by ERNIE C.TURLA
I always wondered as a child
If roosters' combs were watermelon-made
And if the floating clouds above
Were cotton candy nicely laid!
As curious as a child would be
I also wondered at the sight
Of crocodiles which I thought were
Made of tough rubber tires, and bite!
I wondered how the forest green
Got blue on mountains far away
I wondered if the winter snow
Brought that ice cream that made my day!
When rain would fall all over me
And get myself all soaking wet
Was it those angels in the sky
Again on nature's call, I bet?
Could it be that those twinkling stars
Came down as fireflies at night
And that those echoes when I yelled
Were from one tryin' to pick a fight?
Was there a battle going on
When lightning flashed and thunder rolled?
Somehow I was just too dumb small
In all that stuff I was not told!
The above poem by E. C. Turla has been published in Rhymes
of Greatness and in A Prism of Thoughts by Famous Poets Society
and the National Library of Poetry respectively. It has been
written in fine calligraphy, given illustrations, framed
and displayed at the Fil-Am Center in Portland, Oregon by
folk artist, Fernando Sacdalan, and then eventually sold.
Below are two translations in Kapampangan by two noted poets
of the vernacular:
ING YATU NING ANAK
by Tony Mercado Pena
Pane kung pagmulalan kanitang malati ku
na reng palung tatyo manuk pakwan lang malutu
ampo reng biga banua susulapong maingat
gawa lang bulak kendi manyaman makakalat!
Inyang malati ku ing kakung mulalang yatu
lalu yang magmulala potang manakit kung dapu
marapat kung isipan ing magaspang nang balat
gawa yang gomang parulang makapal makunyat!
Pagmulalan ku nung bakit ing berdeng kakewan
magkule yang asul king marayung kabundukan
sorbetes makatulung wawa pagmulalan ke
ibat ya king uran yelo ning marimlang Disyembre?
Potang ing uran basbasan naku kabilugan
umpisang impun buak angga king talampakan
aliwa kaya ding angeles king babo banua
palage ku bigla dakung imiyan alang patna?
Mapalyaring detang dakal batwin kildap-kildap
dinugpa keti sulip antimong alitaptap
ampo ing boses kung ginulisak dinagundung
ibat pakibat king makipate taung metung?
Atin waring kasalukuyang gyerang mibuklat
anyang duldul kinalugkug, kinislap kinidlat?
makanyan man uling anak ku pa mung malati
e ke balu kabaldugan ing tutu keng mali!
" ING ISIP NING ANAK "
by Rafael Maniago
Antimong metung a anak, parati kung pagmulalan!
O't ing palung dareng tatio, malutu lang anting pakwan.
Antimurin babo banwa, ing biga gato-gato ngan,
Maputing kending bulak, maka-ayus makalantang.
Kukutnang ke ining lub ku, antimong anak a isip.
Neng ing benging madalumdum, pagmulalan ku ping pilit.
Obat kaya dening dapo? King utak ku manyaliksik!
Balamu gulung lang saken, magaspang la't saka manget!
Makapagmulala pin ne? Kule berdi ing kakewan.
King marayu nung akit mu, kule asul kabundukan!
Neng panahun na ning dimla, maging yelo ing danuman.
Misulit ya ing aldo kaku, Oh! sorbetes a manyaman!
Neng lalagusgus ing uran, mabasa kung mabasa!
King mabilug kung katawan at kakapa' ku pa baba.
Pota ring angeles banwa, mengapali noman yata!
Ay! Ali noman suguru. Oh! Tutu mo kaya?
Detang batwin king ketasan, ing sala ra kislap-kislap!
Tinipa lang ibat banwa, anti la mong alitaptap!
At saka neng gulisak ku, at kakablas a masikan!
Manibatan king sumangid, manamun ya ping patayan!
Ating gerang malilyare? Neng mangildap a mataram!
Ing duldul antimong akbung! Ing siwala king kasikan!
Marahil uling anak ku pa, anak pa ing kaisipan.
Dakal pa ing bage-bage, a epa kaku miras ngan.
ING ISIP NING ANAK II
by Rafael Maniago
Antimong metung a anak, parating kung pagmulalan!
Mayaman ya ing bansa tamu, mayaman ya king asanan;
King palayan at minahan, sipagan ala kang sabyan!
Ing kutang ku king sarili, o ba't dakal lang danupan?
Kukutnan ke ining lub ku, antimong anak a isip;
Neng benging madalumdum, pagmulalan ku ping pilit!
Obat deng atiyu babo? King utak ku manyaliksik!
Dapu lang maragul a atiyan, magaspang la't saka
manget.
Makapagmulala pin ne? Kule berdi ing kakewan.
Pero nung salisikan mu, king libutad 'ting ubingan!
Neng panahun na ning dimla, neng datang na ing
ka-Paskuan.
Dakal ku aginaldo, Oh! sorbetes a manyanman!
Neng lalagusgus ing uran, mabasa kung mabasa!
King mabilug kung katawan, kakapa' ku pa baba;
Ing bubungan ming pinaud, tutulu yang alang patna.
Itang kasiping ming bale, Ba! Ing bubungan da tisa!
Di Tatang ku di Ingkung ku, masipag la king marangle;
Neng datang na ing pamamupul, e murin sapat ing pale.
Uling ing gabun dang asikan, e karela angga ngene;
Kapilan pa ing kapasnawan? Kapilan ke pa minawa bie?
I Atsi ku magobra ya, ketang paktoring imalan.
Ing sweldo na malati mu, ditak ya mu pegaralan;
Ala pa murin milyari, misan sibuka' na Japan.
Patakaran ning gubierno, pamagbayu e kailangan?
I Koya ku antimurin, magaral ya king koleyu.
Magkapilit yang mayari, ban ing bie minawa rugu.
Oneng eku aintindian, migporma laping gurupu;
Gugulisak la keng dalan, makatas la pa kamau!
Nanu ing gerang malilyari? Oba't dakal a patayan?
E wari sinabi ning Dios, Mikakalugud ko ngan;
Marahil uling anak ku pa, anak pa ing kaisipan.
Dakal pa ing bage-bage, e ku pa abut ayntindyan.
ING PAKIBAT NING MATWA (answer to the preceding poem)
by Ernie C. Turla
anting anak a tinwa na / e ku nayti pagmulalan
nung agyang mang mayaman ya / ing kekatang baleng tibwan
nung ot bakit 'tin pa muring / danup-danup kareng dakal
kabang e no man sa tamad / at e kukurul keng pagal
E ku nayti pagmulalan / mipata ne ing isip ku
Neng kabalitan la pin den / keng garapal, e mu nanu
Misane ta na kaniti / at e ta no alako pa
Deng dapu keking congresu / a kakabsi kareng kwalta
Ing buri nang sabyan niti / mangilag ta keng lakaran
Agyang itsurang payapa / atin muring kapiligrwan
Deng kekatamung journalists / pamaten dong bang mapipi
Ngeni agyang sorbetis man / e no makapangan deti
Neng e tamu pante-pante / keng larangan ning kabyasnan
E ta pareu mu naman / keng pupul ta at pibandyan
Ating makwalta,'ting lipit / anya potang ating uran
Ating bale a tutulu / ating atmu tibe naman
Neng dakal nong taung tutu / at malati ya ing bansa
Magkulangan ta na gabun / para atuknangan ata
Pero makalunus la pin / deng kasamak neng makanyan
Mekad ing mayap dang daptan / mag OSW la ngan
Pupugayan ke 'yatsi mu / keng pamamunta na Japan
At menintun obra karin / oyti pamu 'ing dapat tukyan
E ya anti reng aliwang / akbul-akbul keng baryu ra
Keng karelang katamaran / gubyernu ra yang atwan da
Nung ing batas matsura ya / dapat la ping mag-alsa pin
Anti inyang milabasan / demokrasya ya'ing mipimpin
Mesakmal ta keng dictador / dapot ngeni kaya naman
Nanung sangkan obat pa mo / mag-demonstrate la keng dalan?
Ating marok, ating mayap,/ ating mali, ating ustu
Nung anyapin ing patayan / keting yatu atyung atyu
Luguran lang 'parang tau / masakit tang atuparan
Ing tune panandam tamu / ya ing buri tamung tukyan
ING METWANG YATU NING ANAK
(Using Comparison and Contrast)
by Tony M. Pena
Marakal ku pagmulalan, anggang metwa ne’ing yatu ku
bakit ing palung ning tatyo malapakwan yang malutu
bigla yang manimutla keng balabat ning matuwang gaindu!
Makanyan mu naman ining isipan kung mabusisi
bakit mo ing dapu babo sasagakgak ya keng kabsi
ining dapu naman lalam, gagalukguk ya ing buksi!
Magumpisang malati ku, anggang ngeni kukutang da
bakit ing malasing keng basu buyagyag sikretu na
pero ing malasing keng poder indredus salikut na!
Oyning masanting mulalan, pati baba makanganga
obat kaybat ning marimlang patak-uran alang patna
sunlag yang mapali ing pinanaring makatalanga!
Masanting ping pagmulalan obat ing Ginu maladlad
yang matalik kumaul king anak nang kapus-palad
dapot maymut ya kandungan king taung kuyum-palad!
Maski metwa ne'ing yatu ku, e parin paklud pusad ku
aldoldo pangading tayimtim buntuk kung makaruku
magbalik pasibayu king mapaling karinan ning Indu!
KAWE NING LENGUAJE
(Using K- Idioms & Colloquials)
by Tony M. Pena
ikwa kung miglakbe lagpas yatu't bulan
ngening masakit kung sumangid king dalan
karing siping bale makidaup-palad
mekaba ku bulsa, sati ku mekuyad!
tulak namung bulu ngeni kakung kalma
metung nyang bulati ing e pa migpirma
kening saingsing ning bulsa ku't katawan
kabilyan paldak-sikaran kakalulwan!
myagkatan katang sarul kalame ubi
pangakung mipaku pala ing milyari
keng pamanenaya buak menamuti
tangu namung Berung mepakling sinabi!
e ku makatikdo karing adwang bitis
mataram ya laram kuskus kung balungus
tanam kung kamuti absikan lang purus
manyubling kandila relasyun kung galus!
abyas kung malabsa, yapsa na ning dila
e ku lutu pusad, bukal ku mababa
matni ku panamdam potang ating samsam
maklak ing kati ku karing bisang mandam!
manibat king ibat kaladwa kung sasyo
e tantung kakabsi kabuksi kung dapo
e ke nanu balang ing metung kalulu?
balu da ring sabla tilbug ku mung gintu!
nung batibatyan muku keng iking page
dila ku na rugu yang alang kalate
nung sukdan kalalam kakung kautangan
miras sakal batal, arung misanapan.
masyas ku matulid potang mangamanu
belwan ding mangatwa pamalugbug kumu
pangalandakan kung panaun nang Alistu
asbuk gugulisak, aliwa na'y Kristu!
KUWADRADUNG MABILUG
(Using Oxymoron - a Fig. of Speech)
by Tony M. Pena
maragul ku pu pasalamat
kening lintang biglang menatat
king daya kung kinatmung dinat
melinis ku kapilubluban
mebaklas nangan kasalanan
migbabo, migbalik, mesikan
kapanwalan kasalpantayanan!
libutad benging miyaldawan
mibalut dimlang melisangan
busal susyuk ing kataymikan
menyaliksik anggang pangulu
ing sasalingalngal nang banglu
sampagang meyatat melanat
king tanke't takde kung meyayat.
balikdan ke ing bakas bukas
makamulagat kung matudtud
makatikdo kung maniklaud
abang taymik keng gulisakan
banua kakung tawling pagnasan:
matning abilin potang mate
yapin ing manatiling mabye!
The following is inspired by the oscar-winning movie,
The Million Dollar Baby, which swept the awards in
the Academy Awards.
ING BOXINGERA
by Ernie C. Turla
Ating atlung anak, mikakapatad la
Mikambal-kambal la, triplets ing aus da
Misan pisabi ra, nung nanung gawan da
Potang maragul nong talagang dalaga.
Nga nang Paraluman, "Ini siguradu
Maging artista ku uling malagu ku."
At nga na namang Loi, "Marahil, siguru
Maging doktora ku ban makapanulu."
Migpaniking ya pa'y, Hilary, sabi na
"Ing kakung paninap, maging boxingera
Ating kung babalan para panumbukan
Dakal ne atrasu keng mengalaba
Now, click: http://maxpages.com/poecia/poecia13 |