Agpang careng matua rang pilosopu reng Greco, deng apat a importanting asias ning cayapan (cardinal virtues) ilapin ding:
caingatan (prudence)
tatag (fortitude)
catimpladuan (temperance)
catalaruan (justice)
Ing tau dapat yang maingat. At ing maingat mimisip ya pamu bayu na daptan ing nanu mang buri nang gawan queng bie. Balu nang paki-isip nung nanu ing maliaring resulta na ning cayang dapat queng sarili na at careng capara nang tau. E cabud-abud namu quiquimut. Macacalale ya dapat. Bayu ne itaya queng jueteng ing adua nang pulu, o bayu ne gastusan queng alac o pamanalbe cine, balu na nung atin ya pang pera para queng pagcabie cabucasan. Anggang binit e ya bisang manutang o manandam aguiang queng mismung caputul na. Anting ating consideracion, paqui-intindi no reng aliwa ustung atin yang buring gawan. Pane nang cucutnan ing sarili na, "E caya macasura cacu at careng para cung tau ing gawan cung aini?"
Ing tau dapat yang ating tetagan. Cailangan yang matatag mibabata queng saquit at casaquitan. Matatag yang mamarap queng nanu mang consimisyun o problemang mitud caya, queng cacaluluan, queng piligru, queng panga-agrabiadu, queng tucsu. E ya tatacut o marine maquipag-obrang anting ipus agyang pang abugadu ya, nung talagang maguiguipit ne. Ing tapang na atyu queng kayang tatag, e queng cayang bangis maqui-barilan at macapate. E ya pa anting sundalus queng guera o labanan ing metung, para apalto na ing tatag na.
Ing tau dapat yang e mipapalalu o mipapasobra queng nanu mang bague. Templadu ing cayang dapat. Catamtaman mu o casantingan. Alimbawa, queng pamaninum, e ya miminum labis queng agyu na para e ya lasing. E na gagamalan ing e na asucmaman. E mamangan milalalu at manga-baknal at manga-pasuka queng cabsi. Ing saclo, suapang at masiadu cataco calupa nia mu ning maimut. Ing metung a tau dapat nang obserban ing catamtaman a pamanusig queng sarili na, maguing queng cualta, piblas, inum, canan, sex, sugal, cigarillo, o aliwa pang bisyu. Paqui-tunggue na ing agyu ning cayang bulsa at pamicacatawan.
Ing tau dapat nang balu ing maca-ustu ban e ya mag-alang marine kareng capara nang tau. Ing cayang catalaruan metung a capuri-puring cayapan a sisinup na queng bie. Ing catuliran na dapat nang ipaglualu nung e mu rin babie malino piligru queng cayang bie. E biasa o bisang mamirait o mamaritaclan o mamerwisyung caparang tau. Ing inandam na, alimbawa, balu nang isubli queng oras. Ing picautangan na lub, balu nang quilalanan. Qng uli ning ating ngang husticia ing dapat na, e na babandian ing e caya, e manaco, e no agrabiaduan deng para nang tau. Timbang ya paglalawe queng pamanhusga careng tau, uling e ya mangabiran o mangampi.
|