Chapter VII
Kabang mipagsalita lang maggie at Rosalina king babo, atin nemang kapagsalita Y Ronaldo king lalam. Aliwa ya ing Kapitan Chaves, ing Kapitan nandin ya pa meko, atin la atang lakad. Aliwa ya Y Dr. Morales at Dr. Magtalon, uling deti balisa nalang guiguitara at kakanta. Ing kapagsalita nang Ronaldo yapin Y Mrs. Felomina Morales a lalung kilala king lagyung Apung Minang. Ya ing Ima nang Maggie, a pepakilala da kaya ding miasawang Dizon---kaibat dong pepakilala kaya ding aliwa.
--Aku nang manyad pamanupaya keka, Ronald, para kang Maggie.
--Bakit naman pu?
--Dimdam keng makipagsalita keka keng teleponu. Guinu ko, atmu ne kagaspang magsalita. Pagpasensya me sa rugu, pasakdu-sakdu ya panugali.
--Ala pu kaku ita.
--Balu mu itong, inyang kabuktut ke, masakit ku delanan, uling maselan kanita, sasalikut kami kareng Hapon. Atmu no kabangis, dakal la pamaten, uling balu rang daratang no ding Amerikanu. Ken atang milalung kaligaligan miapektuan ya ing anak ku, mibait yang e ganap king bulan inya atme kapandakan iniang malati ya, map na mu meragul ya rugu. Makanian man, kabud madalaga ne, atme kadayawan. Dakal la deng memaglolo kaya. Atin yang akakaburi yan, ing tutu miyabe nala, kasal na lamu, oneng mikasakit yang Prostate Cancer ing lalaki, betingan neng Maggie uling ene kanu adinan anak, kamua ra ding babalayinan ko. Atin pang tinuki, oneng ela mibata keng ugali na, ya naman ing betingan da. Ing miglambat mong a kayabe na Y Nestor, uling Y Nestor ene agyung rendahan, matapang ya Y Nestor, Kumander de deng Hukbu ketang panaun aita.
--Abangguit ne pin Maggie kaku, meko ya ata?
--Deng Hukbu talaga lang makanian. Mako la ren ela mamun. Datang la ren kabud-abud na mu. Ngaku pin kang Maggie, ing pabulan makuyad ya mu, magbalik ya yan. Nung misan pabanua alalu ren potang kayi kabud nala sulput.
--Nanu pu ing penamdaman nang Maggie king panlako nang Nestor?
--Bisa ne naman magpakamate. Gili nane ing pulsu na nyan kanita, inyang ere patugutan a buri deng pakasal ing sakitan nang akayabe. Oneng keni, alistu ya Y Koya na, dininan neng panulu, pakakalma. Atin yapang papainum kaya Y Koya na. Lithium ya lagyu ing panulu, asin ya mu kanu pero makasaup ya bayang e bugnutin. Oneng Y Maggie, nung ene mu kamuan koya na, eno buring inuman, panulu la kanung murit.
--Ala ku pung balu karas keng panulu, Ima.
--Yaku man.Palague ku, ing pamag-bugnut atyu yan keng bulan. Pagumasdan mo deng suli ning dagat, ela wari susuba? Ing tau makanian ya naman uling danum ya menasa. Patye tinalindiking ya ing yatu mamalis tamu timpla katawan. Mupin deng aliwa, anti kang Maggie, masiri ing talab.
--Masanting ya ing selita mung yan Ima. Isinup ke.
Ken mong lub na ning matua, asabi nane ing dapat nang sabian. Ngeni atyu na kang Ronaldo nung paisilu ya kang Maggie. Nung masilu ya, at magkasakit yang makiutus antimo detang minuna, at mika problema ya kang Nestor, ala yang apamarsalanan nune ing sarili na.
Kanian neman magsalita ining Mrs. Elizabeth Dizon a ausan dang Bitsay.
--Oy, tipa na kayu ikong atyu ken king babo. Labul neng kandila ing mig-birthday. Mena kongan keni, magpadurut tamu. Ima, keni na. Atsi, yana. Dala yu no keni deng gitara yu, kantahan tane...
Tinipa no man ding ibat king babo. Halata ing lungkut nang Rosalina, agyang nanan namang isalikut king yumu ning keyang timan.
At migkanta lapin, "Happy Birtday", melabul la ding kandila, megili ya ing cake, at mengan la detang mabsi na. Ding epa mabsi antimo y Ronaldo, mine la king maka-apag, at kinangua lang pamangan. Kaibat bisni nong Dr. Magtalon ding regalu. Ing regalo nang Ronaldo, adua lang mangalagung Bonsai.
Ing regalo da ding Morales, kayabe ne Y Maggie, adua yang Domingung Bakasyun da ding miasawang Magtalon king Bahamas.
--Salamat Pare, Mare, Maggie, kening regalu yu
--Alang nanu naman atsing Cel, basta mag-enjoy kayung Kong Anton. Ya na kanung bala Y Koyang kareng pasyenti nang Kong Anton, at ika naman Atsi, kararatang mu pamu, ala kapang pasyenti.
--O' Maggie makananu la dening mag-aral, Y Jessica at Y Dahlia?
--Aku nang bala karela atsi, atin na ko man bakanting kuartu king babo.
--O' makananu neman ing obra mu New York, pota era ka dinan off days.
--Y Atsi ku naman, nananu nala mu detang "Return to Work Slip".
--O dale, itang guess room keka ya. Itang prayer room, a atin larawan nang Christ The King, karen lang miasawang Chaves nung bisa lang matudtud keni. O' ninung manatad kekami king Airport keng Lunis?
--Aku nang bala, Atsi.
Y Rosalina e bubulad. Buri naman sabian king yanang bala kareng anak ena asabi. Makadependi ya king desisyun nang Blady. Antimo ngeni, ena balu nung nanu yang oras magbalik. Ing balu namu king penabilinan neng e mamako, angga king datang ya.
Inyang mamaglako no ding bisita, memun ne mu naman Y Ronaldo. Y Maggie karin ne kanu matudtud ketang kuartung makasadya na para keya. Pepadala neng Maggie kang Ronaldo ing kotsi. Lalu yang matalusad ing dalan ngening malalam ne ing bengi. Migkasakit yang bagya ketang paukiat nung nu mig-ekis-ekis ya ing kotsi nandin. Makanian man miuli ya bale alang milyaring aksidenti. Karas na bale menalili yang panudtud a tinaglus ne king kama. Bisa yang matudtud maniaman ngening bengi, baneng paninapan ing kaluguran nang Merlita, o kaya, ing anino na mu man---Y Rosalina.
Kaniniamanan na ning tudtud nang Ronaldo, iniang damdaman ne ing teleponu. Balu nana nung ninung minaus---makasane ne balugbug.
--Hello, Kingville Greenery, Ronald Speaking.
--Good Morning Ron, Y Maggie ini gigisingan daka mu....
-- Ala keng obra ngeni, Domingo.
--Ali, obra. Pota bisa kang simba.
--Simba? Ah, wa pin pala neh, atyu kaku ing kotsi mu. Dala ke ken ngeni murin, ibalik muna ku mu keni.
--Ika naman, eka wari bisang abe ming simba. Y Rosalina bisa yang simba, ampon mamasyal-masyal uling ala ya pa kanung ikit keni, pane nemung makakulung king Kampu. Eya dinatang Y Blady nabengi, at angga man ngeni ala yu pa, mainip ne Y Rosalina bisa ya kanung simba. Sige na naman, ika nang magmanehu.
--O' sige. Gayak na kayu, penandit mu ati naku ken.
At dekitan na la pin Ronaldo. Penandit pa atinalu king Pisamban ning San Esteban. Ing seremonias king pisamban ala king lub nang Ronaldo. Mekikiapus ya mu king gagawan da ding tau. Ala yang atandanan king sinabi na ning Pari .Ing pamisip na atyu kang Merlita, at bisa ya pang makaramdam balita tungkul keya. Apialas nanang Ronaldo king meyari ne pala ing misa, at lalakad nalang palual king Pisamban. Iniang ati no king kotsi, pekisabi nang Maggie king dumalan lang pasibayu ketang lumang tete nung nula mipagretratu napun. Kabang dalan, atmu ne king kasabikan Y Rosalina keng akakit na. Para keya, pambihira ing tatangalan nang leguan ning naturalesa, lalu na ing yelung makabitin karing dutung a pakislapan na ning aslag ning aldo. Ing panaun pin naman, atme kalaguang manibayu. Nabengi pamu magyelu, ngeni ing aldo atmu ne kapali...at kule yang asul ing banua.
Perada neng Ronaldo ing saken king libis ning tete. Lalam ning tete karin la tinaglus, at pagmasdan nang Rosalina ing malale kusad na ning batis. Itang ketang pampang antimong makatakap pang ulas a maputi keng yelu. Ginulut ya Y Maggie at mibalik ya king kotsi. Y Rosalina linapit ya kang Ron at tinalan ya king wanan nang takde. Pamagbalik nang Maggie, magdala yang maka-basket at maka-thermos. Migluklukan la karing mangaragul a batu, at karin la meg-almusal. Inabut nong Maggie kang Ronaldo detang syopao at ensaymadang kalupa ra ding pigmiryenda na napun.
Kaibat dang meg-almusal, menagkat yang munta king White Marsh Mall Y Maggie, atin ya kanung saliwan. King White Marsh Mall, Y Maggie yang munta keni munta karin, tuki-tuki la ding adua. Kaibat nang mekapaniali, menagkat neman mangan Y Maggie, ketang Italian Restaurant a atyu king lub na ning Mall. Kinua na ning Waitress ing order da, at kabang miminum lang Pepsi, Y Rosalina yang memuklat salita.
--Ron, atin kung ikutang keka, eka mimumua , neh.
--O'bat mimua ku? Nanung kutang mu?
--Komusta na kayung Linda?
--Linda? Ing anak ning Host Parent ko, makibandi keng Greenery?
--Wa. Balita karin king kabud tinipa ya ing divorce na, kasal kayu.
Tahimik yang makiramdam Y Maggie. Ene buri ing paksa ning pisasabian. Lalto king balamu darakal la deng kalaban na. Subali kang Merlita at Rosalina, atin pang bayung lagyung linto. Ninu ta ining Lindang ini. Ya man buri neng abalu.
--Ali ya makanian pangasabi. Ing sinabi ku, ing anak ning makibandi atyu keni bale, ing diborsyu na king asawa na pisasabian mi, maus na ka mung pasibayu. Yan ing sinabi ku.
--Kaninu mu sinabi?
--Ketang kapatad kung maka-abroad Arabia. Indat maus ya pane nang kukutang nung atin nakung Amerikana. Pane nang sasabian ing masakit kanu ing bie karin. Kaina ku naman kano nung ala ku pang Amerikana. Pilan ku nang ulit sinabi kayang balikan ke Y Merlita Masusora naku keng aus na inia sinabi kung e problema ing Kana abe, pero balikan ke Y Merlita.
--Oneng Y Merlita, bala na tutung makiasawa na kang Amerikana inia ene sinulat keka. Siguru, magpabanua neng e susulat kanian, ale.
--Ali naman, maiguit pang aduang bulan. Pagmulalan ku pin, nung bakit epa mekibat. Sadya sadya, ustung atin yang tinggap a pepadala ku, makibat yang agad.
--Padala ka kaya?
--Wa. Nung nanu nanu nangan ing aduan na. Aku naman, agyu ku sana, padala ku kaya.
--Ron, pakiramdaman mu kung ustu: Y Merlita agyang nanu mu ena ka aduananan. Ing Amerikanung pipag-obran na, atmu ne kaganaka keya. Guinu ko, nung nanu nangan ing babie na kang Merlita--imalan, alahas, maski nanu. Inya eku abut paniwalan ing aduan napa keka king paralan me.
--Nung makanian ninu ing kasulatan ku?
--Palague ku, Ron, ing milyari anti kanini: Ding sulat mu ela miras kang Merlita. Inia naman Y Merlita
minta ya king kekayu, makibalita nung nanu nang milyari keka. Ing abalitan na makiasawa na kang Amerikana, inya ene sinulat keka. Ika naman, pane kang susulat ampon magpadala kaya, oneng aliwa neman ing makatanggap.
--O' ninung makatanggap?
--Itang metung kareng kapatad nang Merlita maki kalokuan yang bagya. Sugarul yang lasenggu, at gagamit ya pang Marihuana. Palague ku yang susulat keka at yang manyawad. Siguradung pisasali na ing padala mu at yang gagastusan ne keng kayang bisyu.
--Inagpa na ning alte!!! Inia pala makinilyadu la ding sulat!!!
Ninu naman mo ing e makapanagkas keng biling yan. Agyang yang pekamaganakang diling tau mikapali ya buntuk. Ena kaman mo pin masora, balamu mo ing kasulatan mu ya ing kapalsinta mu, ngeni pala, mumulangan na ka mu ning butangeru nang kapatad. Halata ing talagang masakit ya lub Y Ron. Nung makalele yamu, amunan neng tumbukan. Keng itsura nang Ron talagang buri nang apalual ing sakit nang lub. Tinikdo yang mitatagis a ipan a balamu yang tigreng manintun akapate. Ninu kaya ing malyari nang akatumbukan ngening ding gamat na mau lang bisang manampalasan?
To go to Chapter VIII, click:
http://maxpages.com/library/chapter8
To go to the previous chapter, click:
http://maxpages.com/library/chapter6
Curator: Ernie C. Turla, president, Akademyang Kapampangan, Int'l.
|