Home
gloria
academy
international
 watas
languages
chapter2
chapter3
chapter4
chapter5
chapter6
chapter7
chapter8
chapter9
chapter10
chapter11
chapter12
chapter13
chapter14
chapter15
epilogue
anecdote
version
arenas
|
| KULE YANG DAYA ING BANUA, Chapter III |
 |
| by Renato B. Alzadon |
Chapter III
--Good Evening. O' nanu eku makapangabala keka? Ika na sana ing balang manupaya keng tonu ku nandin, neh. Magugulu ku kasi buntuk. Atsaka, under stress ku pa keng obra.
Oyan ing bosis Anghel, malambing, maganaka, at balamu wari manaru king tagle nang kalungkutan ning pangulilang ayup king likuan nang kasuyu.
--Ali kayu pu makapangabala. Balamu pin pu, very stressful ing obra yu keng Hospital.
-- Wa. Masyadu pin ing pressure, Ron. Eka mimumua nung ausan danaka mung Ron, neh. Makaba ya kasi ing Ronaldo.
--O.K. mu pu ita. Palayo ku ne man pu yan.
-- Kapamu na, O bat pane ka yatang papa-opu kanaku. Matua naku wari?
--Matua nako man siguru kanaku. Keta pung milabas a Nobyembre beinte nueve na ku. Papunta naku keng atlung pulung Taglagas.
--Matua ku pin keka, pero, pitu mung banua. Inya, e na ka papa-opu kanaku.
Matua ya pala Y Maggie kaya, inya matampa mu ing galangan ne pin.
--Ikang bala. Enaku pa-pu keka ibat ngeni. Yapin pala, panupaya mu ku naman ketang asabi ku nandin abak, inyang ngaku: ali tana mikit pasibayu. Kasi, atyu keng isip ku ing pamanuli. Muli na ku keng daratang a Mayu.
--Nanu magbisita ka karen? Balikbayan?
--Ali. Magdatun na ku karin. Adua ya mung banua ing Visa ku keni. Ken kung IFYE, International Farm Youth Exchange Program. Kailangan kung muli, bayu ya mapasu ing Visa ku.
--Ika naman. Deng atyu karin maninap lang miras keni keng sakit na ning bie. Ika, ati naka keni, muli ka pa? Keng santing mung lalaking yan, manikua kang agad asawa mu keni, manikua kang Greencard, at nung burian mu, makapag- U.S. Citizen kapa.
Dakal nong mekasabi kang Ronaldo tungkul king "Berding Bague" o Greencard, dapot ene sikasu. Oini, dimdam na ne naman. Makanian man, ene buring pansinan. Nanan ne pin naman pansinan ngening balu nang Y Merlita manaya ya kaya. Nung ala ya kayang Merlita, ene mo kaya pansinan ining berding bague? Ing mahulaga kaya ngeni king panayan ne ning kayang likuan---agyang adua neng bulan e susulat.
--Atin aliwang sangkan.
--Atin kang likuan? Kalagu na siguro, neh?
--Atin pin. Ing lagyu na Merlita. Wawangis ya ketang artistang Y Alma Moreno.
--Kalagu na kase. Aku man, kanita, inyang mako kung munta keni, atin kung likuan. Eke malyaring ituki. Pekapanapanabilin na pin ning koya ku king eku kanu makiasawa banakung apetisyun Ima. Minuna ya Y Koya keni, at uling Medical Doctor ya, mekapag-U.S Citizen ya. Pitisyunan ne Y Ima, at Y Ima naman ing memitisyun kanaku.
Ena na kailangan sabian pang Maggie ing U.S, Citizen ya. Ita mung petisyunan neng Ima na at miras ya keni, sapat na. Y Ronaldo man balu nana ita.
--Atin ya palang sakripisyu ing pangapunta mu keni.
--Atin pin. Eku mekapakiasawa. Oini pin, malalakuan naku keng panaun ala ku pang anak.
Lalto king balamu mo Y Maggie bitasang e pa mekiasawa, inya makanian yang e mika-anak. Nung enaka wari talasawa eka mika-anak? Nung misan pin naman malyari mong pituglung ding aduang telatag, ing mula ampon ing sepu, at laktawan me ing libutad, at eka matunggue metung a malaram.
--Balu mu Ron, atmu naku kaburing mika-anak. Ken pakiwari ku, nung ing babay e mika-anak, balamu wari king eya ganap a panga-babay, at ene apilasa king bie na ing kaplas na ampon niaman........
Mebitin ya king pamagsalita nang Maggie. Malyaring aisip na king ing kasabi na napun ne pa akilala.
O kaya seria na mu'yta banang abalu nung Y Ronaldo pakiramdaman nepin. Dapot ken neman ing galing ning birtud nang Ronaldo. Balu neng papagsalitan yang kasabi na, lalu na nung balu nang dalaga ya. Potang makiramdam ya balamu apat ya balugbug. E wari makanian nong simbut deng kabarkada na uling pekiramdamn neng ustu y Merlita?
--Ustu ka pin, Maggie. Yang babaing e menganak, ene apilasa ing kaplas na ampon niaman na ning maguing metung a tune indu.
--Makanian pin. Buri kung panamdaman ing kaplas na ning pamanganak, at ing niaman na potang ibili re ing anak kung kabait-bait siping ku antimong metung a bayung indu.
--Maniwala kung maguing metung kang mayap a indu.
--Gawan kung anggang agyu ku bakung maguing metung a mayap a indu. Pasusuan ke ing anak ku keng gatas na ning salu ku. At potang dagul ne, ituru keng ustu, uling sadya na ku man Maestra king Pilipinas.
--Maestra ka Pilipinas?
--Wa. Tinuru ku karin. Oneng ing kapatad kung doctor, pepagaral nakung Nursis uling ya kanung kailangan keni Amerika, inia makanian kung tiknangan ing pamanuru.
--Karakal mu pala pegaralan.
--Oyan pin ing bie ko, mag-aral nang mag-aral. Karas ku keni, meg-aral naku naman. Oita pin, milele neng milele ing paninap kung mika-anak.
Lalto king ing kasabi nang Ronaldo, tutu yang bisang mika-anak, dapot malalakuan ne king panaun.
--E pa naman masyadung tauli. Siguru naman mika anak kapa.
--Magdilang Anghel ka sana.
Dimdam neng Ronaldo ing pagas a bosis, malalam, malungkut, at matalimhaga.
--Yapin pala, Ron, atin yang Surprise Birthday Party Y Doctor Thomas Magtalon, kaluguran neng koya ku, abe ne keng opisina, at gawan da ken king bale na, malapit ya mu ken king kekayu, ken king Kingsville Village, at dakal la mu naman deng kapampangan a datang. Ngeni sana, nung eka masyadung abala kareng sampaga, buri daka sanang agkatan munta?
--Kapilan?
--Keng daratang a Sabadu. Alas Tres atinaku ken king Kingsville. Nung burian mu, dalanan daka ken, at miyagnan ta na mung munta karin.
--Lawan ku. Dependi kasi keng panaun. Nung masyadung marimla, kailangan kung atyu keni. Akung makibalu keng back-up heater da deng Greenhouse .
--Mabayat mu naman pala ing responsibilidad mu ken, neh?
--Akung panibalan na ning makibanding Amerikanu.
--Nung ing panaun e masyadung marimla, magsilbi na ka man, ale?
--Nung masanting ing panaun, mipunta ku.
Nung Y Ronaldo atin yang birtud keng pamakiramdam, Y Maggie naman atin yang birtud keng pamanigapu. Atin ya kayang ilaban ing birtud nang Ronaldo keng birtud ning manigapung babay?
--Sana naman abayanan mu ku. Aku mung dili kasing datang. Sige na naman. Dinan mu naku man ditak keng panaun mu. Agya sana namang misan mu. Agyang ini mung Sabadung ini, panusigan mu naku man sana.
Ken ya maina ing birtud nang Ronaldo, ena balu nung makananu yang tanggui, nung metung yang babay ing magamu-amu arapan na. Ing malambut nang pusu ken ya mamit-amit masilu kapamilatan na ning
makabighaning panigapu a balamu wari magpalimus pakalulu king metung a taung kipnuan king upaya.
--Ron, pagkait mu neman wari kanaku ing metung mung pamikatagun? Panusigan mu na kuman. Sigi na.
--O' sigi, panusigan dana ka. Keng daratang a Sabado, abe mu kung munta king Birthday Party nang Doctor Magtalon.
Nandin abak a mag-amu-amu ya kaya Y Maggie a yang gawa keng Disk Garden na penusigan ne. Ngeni naman migamu-amu ya kaya Y Maggie a abayanan ne sana king Birtday Party nang Dr.Magtalon penusigan ne. Nung datang kaya ing aldo a Y Maggie lumapit ya kaya, at magamu-amu ya kaya
king sipingan ne sana bayang mika-anak, panusigan ne mu naman?
--Salamat, Ron. O dale, mikit tana mu keng Sabado, neh? Goodnight.
--Goodnight.
Kababa nang Ron king teleponu, siniro ya king awang. Saglit yang linub king kaisipan na itang berding bague a abanggit nang Maggie. Inatna ne ing kanuan na king banua. Kabud nana apigunam king ing banua pala eya pane kule asul. Memialungan ing malikut a timan king labi na uling aisip na king e binang makapagmulala, nung king panimanman ning metung a banyaga, maguing kule yang berdi ing banua.
Dapot ing larawan nang Merlita yang balamu wari sinag ning Aurorang kule rosas a mitabi king malikut a diwa. Yang sinalake king kaisipan nang Ronaldo itang leguan a manaliguat pelalung king pekamalati nang sinulad ning kayang kalamnan. Detang mabanding salung maibug maspak king penudtud nang imalan a amatan na misan a abak, makakintal la king kanuan nang Ronaldo, at eno malyaring ipaglibe agyang pilan lapang libung Greencard ning mabanding Amerika. Wa pin, misan a abak atiyu king bale nang Mang Pedro, uli napin ning milyarin inyang mine lang mibabarkada king tindahan nang Merlita king Kabusantu inyang Daun.
Balamu mekulami ya Y Ellias. Y Ronaldo na kasi ing pekisabian nang Merlita. Ulinita, pepabuklat neng pepabuklat serbesa at balang akit nang tau dirinan na. Pati na ding ebun balut pigpamie na. Pati sigarilyu pepabusni na at pigpamie na.Dapot inyang magisan na ing tinda, at oras nana ning pamamayad, Y Ronaldo yang mituldu. Balu nang Ronaldo king kulang la ding darala na. Pamisabi bayu la minta king tindahan king dake-dake la king magastus. Ngeni pala, Y Ronaldo mu ing makataya.
--Mer, agyang makarine man, pero atin kung sabian keka.
--Nanu'yta?
--Kulang la ding darala kung pamayad. Nung magsilbi sana, bukas na.
Bayu ya mekapakibat Y Merlita sinalud la ding aduang dalagang abe na. Ing anak nang Mang Pedro at ing anak nang Mang Juan a kapatad nang Nardo. Sinabi ra kang Merlita a nung Y Ronaldo mu rin ing mamakibatan ala yang dapat ganakan.
--O' wa. Maragul la tiwala keka dening abe ku, aku pa?
--Salamat naman, ibie ko ding atrasu ku bukas abak.
At kabukasan pin, abak pang maranun, ati ne king bale nang Mang Pedro y Ronaldo, at beyaran na ing utang na kang Merlita.
King depat nang yan Ronaldo, lalto king atin yang panugaling masampat, a nanu man ing bague inutang na o dinam na , bayaran ne o isubli. Mangaitulid mu king isubli nala pin ding dinam nang balayan, pengari, amanu, tuknangan at kakaluguran. Dapot nung eya muli at manamdam yang kapalsintan, at misan a aldo ing pipandaman na datang ya para kunan neng pasibayu ing mutya nang dinam, isubli ne kaya?
Dela neng mine king pagkeran Ronaldo ing pamigaganaka kang Merlita. Lakuan ta ya kabang magparatang yang tudtud. Pabustan tayang mipatudtud uling nabengi migkaliap ya kaya ing tundu. Munta tamu king New York, ketang metung a Apartmento king Manhatan. Kabud kababa nang Maggie king telepono, pekisabian neng ima na.
--O' Maggie, balu neng Ronaldo Y Nestor?
_ Y 'Ma ku naman. Napun kepa mikit ning tau, sabian kune.
--Ali , keng datang ning salita mu kaya, balamu mo pahiwatig mu king dalaga ka.
--O' nanung sabian ku. E naku man talasawa.
--Ali ka, pin. Pero atin kang kayabe.
--Ketang aldo. Ngeni ala na. Meko yang dili na.
--Pabulan ya pamung ala.
Ing buri nang sabian ning matua, malyaring magbalik ya pa. Ing pabulan epa masyadung malambat. Ing lalto king Y maggie atin yang kayabe bale, nung ene man asawa. Makananu pin naman nung makapibaldugan lang lub Ronaldo, at king kabubuslan na ning masampat dang pami-usig karin ya datang Y Nestor at pagnasan neng kunan pasibayu Y Maggie? Y Ronaldo kaya kabud na nya ibie alang laban? E lamo kaya mipatayan? O yan ing pigaganakan na ning matua.
To go to Chapter IV, click:
http://maxpages.com/library/chapter4
To go to the previous chapter, click:
http://maxpages.com/library/chapter2
Curator: Ernie C. Turla, president, Akademyang Kapampangan Int'l.
|
|