Home
gloria
academy
international
 watas
languages
chapter2
chapter3
chapter4
chapter5
chapter6
chapter7
chapter8
chapter9
chapter10
chapter11
chapter12
chapter13
chapter14
chapter15
epilogue
anecdote
version
|
| KULE YANG DAYA ING BANUA, CHAPTER XIV |
 |
| by Renato B. Alzadon |
Minaliwa ya itsura Y Nesty. Pepakalbu ne ing sadyang makaba nang buak. Melabung la ding kayang bigoti. Mekaba la ding pepatubuan nang balbas kambing. Meduluk ya balat a balamu ibat ya king mapaling lugal. Makanian man lupa yang masikan a pamikakatawan.
--Maggie, komusta na ka, irug ku?
At lidlad no ding kayang gamat at saka timan-timan. Mebalag ya karug- salu Y Maggie. Miwaglit ing sindak a nandin linukup king mabilug nang pangatau.
--Nestor, nukarin ka minta? Obat ngeni ka pa minuli?
At kinaul ya kang Nestor.
--E mahulaga ita. King penandit aini, ing mahulaga ing ati ku, at ika, ati ka karing takde ku. O' Maggie emu mu balu nung nu anti ing kasabikan ku keka.
At ding uma na ilang mengisundu king pamanimu nang Maggie. Uma lang matimid, dakal, mau, at sabik. At ing amas na kang Maggie alang patugut, babo, lalam, kaili, wanan, maski nukarin. At mekibat ya Y Maggie king kasabikan nang Nestor.
--Dinan mu kung anak, Nestor. Dinan mukung anak, neh.
--Wa. Mekeni, bandi ku dinan dakang anak, ipunla ko ding bini ku keka.
At binuat neng Nestor---dela ne king kama.
Oyan Y Maggie. Maniaman king lub nang tinggap na ning katawan na ing bining menibatan kang Nestor. Samantalang nandin pamu, king malik-mata na ikit ne king lupa nang Nestor ing anyu nang Satanas. Nandin pamu mengilabut yang mitakutan, dapot ngeni makakaul ya ing lubas nang katawan kang Nestor. Nanupata, king kabilian nang Maggie, ena bala nung nanu yang bini ing mipunla king katawan na, agyang bini ne pang Satanas, tanggapan na---- mika anak ya sa.
Kaibat na ning karelang tula, sindu nang Maggie ing pamangutang.
--Obat kabud na ka ala. Nuka minta?
--Linisya ku mu. Saka atin kung obrang inari king marayu.
--Nanung obra?
--Ika naman. Ala naku man balung gawan nung emu makamate. Inia nanu pang kapanintunan ku nung e makanian. Emu na kukutang makasanting keka nung emu na balu.
--Kaninu na ka man linisya?
--King Kapitan Blady Chaves. Ya ing kalaban kung mortal. Atin yang atrasu kaku, atin kung atrasu kaya. Yang mekamate karing pengari ku at kapatad, akung mekamate karing pamilia na. Ing balang metung kekami eya mipaindatun kabang ing metung mabie ya. Patunud-tunuran ke sana saka ke misanan, oneng pekiapusan na ing guewa ku kabud ne mu ala. Uling nung eya kinanyan delikadu yang talaga.
--Inia pala eku ne akakit, alayu pala.
--Meguing multu ya naman ban keta ing labanan parehas. Perahu keng asintadu ar parehu keng atin gamit. Panintunan na ku kanian, aku naman panintunan ke.
--Palague mu nukarin ya kanian?
--Atyu ya pa king marayu. Adali miya ing metung kareng papayungan da, inia mamuangit ya kanian. Ena balu tinimplad na kami. Patunuran milang bagya, kaibat, balikan mi no naman.
--Nung makanian mako kang pasibayo?
--Wa, mako kung pasibayu. Inya ing masanting magbalik ka kang Ronaldo. Nung balu nang ala kung ugnayan keka, ena ka taginan. Nung balu nang atin, pota midampulayan ka pa.
--Balu mung miyabe na keng Ronaldo?
--Wa. Sabian ta na mung atin kung balugbug king Kingsville. Miraras kaku ing malilyari king kasiping-siping---pati na ing pamaglako nang Blady.
--At pati na ing pamunta ku keni?
--Sabian ta namung ing pamikatagun pitagpu na kata ngening benging iti.
--Eka mua, atin kung abe aliwa?
--Eku matula king ati ka king kandungan ning aliwa. Dapot, milyari na inya ing tauling baraha ya na mung isipan ku. Ing sasabian ku mu, kaibat na ning tauli kung misyun, magbalik ka kanaku. Pangaku ku keka king mie katang tahimik at maligaya kaibat keng apate Y Blady.
--Makananu ne man Y Ronaldo ?
--Kailangan na kang isuku kanaku. Nung tumutul ya, iligpit ke mu naman. Y Ronaldo eya problema.
--Dapot atin aliwang problema...
--Nanu neman ita?
--Ing problema itang emu ku pa adinan anak. Dinan mu kung anak, neh. Sige na naman, agyang metung mu. Emu ku patugutan sasalbagan bini kabang mataba ya ing katawan ku king panulung kebit na ning doctor. Sigue na naman.....
At ena na asundu ing sasabian nang Maggie. Pasibayu neng inimu karing matimid nang uma---dakal, mapali, at mapanamun...
--Dinan dakang anak bisa ya at e bisa Y Ron...
--Bisa ya at e bisa ing Dios?
--Ali. Eke balu ing amanuan mung yan. Balu mu naman eke panwalan ing amanuan mung Dios. Basta sabian tang dinan nakang anak Satanas.
--Ninung naman Y Satanas eke ata balu ing amanuan mung yan...
--O ninu pa, nune ing makalukub keka.
--Nung makanian dinan mu kung anak.... sigue na naman.
Oita pin, sinigue no naman. At kaibat, migpainawa lang bagya, sinigue no naman...
Mipatudtud ya king pagal Y Maggie karing takde nang Nestor. Ing malabab nang sinag ning aldo a menaglus karing kurtina ning awang na ning apartment na king New York yang ginising keya. Kabuklat da ding mata na apialas nang alayu pala king Kingsville. Belikdan ne ing nabengi kasiping na king pagkeran, ala nayu. Limbug ne naman anting multu king sinag ning aldo. Tinikdo yang pakakalale. Minta ya king banyu--- menimu ya mu. Seria nang talaga ing e mindilu---ban ela miyagusan danum ding bining misalbag king pamunlan. Penandit pa inaus na ne Y Ronaldo.
--Hello, Kingsville Greenery. Ronald...
--Ron, Y Maggie ini. Keni na ku metudtud king apartment. Panenayan ke Y Ima, eya dinatang.
--Minuli ya keni. Mikaliwas kayu. Minaus ya keni, padakit ya sana keka king bus station. Aku namung dinakit keya.
--Nung makanian muli naku. Misan ku mung benging ala keng siping mu, atmu na ku kalungkut. Ilove you so much, Ron. I really miss you last night. I can't wait to be home and be in your arms.
Nung balu nang Ronaldo ing milyari nabengi, mapikung ya keng kalaraman nang Maggie. Yang dila pin naman, malyaring meng yalkus nung nume buri.
--O sige. Mimingat na ku mu keng dalan.
--Wa. Pero paidalan ku China Town. Nanung buri mung dala kung muli. Bisa kang ebun balot, buro, lungganisa? San Miguel Beer, kaya, ban kanita atin kang pampagana. I Love you so much, honey.
Bandang gatpanapun atin ne Kingsville, Y Maggie. Atmu ne kalambing kang Ronaldo. Linto ne naman ing keyang panugali. Kaibat nang mekapanasakit, lumapit yang sakdal king kalambis. Penasakit ne Y Ronaldo king bistaman Y Ronaldo ena balu, inia oini naman tiktak ya king kalambing.
Miras ing bulan ning Mayo.
Labi limang aldo namu dapat ati ne California Y Ronaldo. Karin la miki-ikit ila ding kayabe na. Kaibat na ning aduang aldo Tour king San Francisco, muli nala Pilipinas.
Misan pa, pekisabian de ding miasawang Flechner king e sana mumuli. Pengakuanan deng dagdagan a sueldu. Nung ketang minuna pitu yang dolyar ing panakitan na ing aldo, ngeni dirinan deng pitung dolyar ing oras. Maragul a diperensya. Makatipun yang pera. Ing kakarugan namu ya ing pangapasu na ning Visa na. Y Maggie eya bisang kasal anggang eya mika-anak. Ding miasawang Flechner susumpa rang matibe king ilang balang lingun king kayang papelis. Kaluguran do mo kanu di Congresista Makulski at Senador Sarbanes.
Apulung aldo bayu ya mako Y Ronaldo.
Y Maggie memun yang mag-pa check-up. Bandang alas dyes meko ne. Pane nang sasabian ing masakit ya buntuk at maslam ya dungus. Dinalan ya king opisana nang koya na, kaibat tinaglus ya king saria nang doctora. Y Ronaldo man atin yang panamdaman. Ing lupa na parati yang kikirut. Ing appointment na kang Dr. Morales banda yang ala una ning gatpanapun.
Alas dosi, maugtu ya Y Ronaldo. Mig-ring ya ing teleponu.
--Hello, Kingville Greenery. Ron....
--Ron, Y Maggie ini. Masanting a balita.
--Nanung balita ?
--Positive ya ing test result, Ron. Positive ya. Maguing tatang naka!
--Nano?
--Wa. Dininan na kung blood Test ning doctora. Syento por syento, milamnan ku, Ron.
--Eku balu ing sabian ku.
--Munta na ka keni king opisina di Koya. Ati ku keni. Panayan daka.
Minta ya pin Y Ron king Opisina nang Dr. Morales. Gematan ne ning doctor ampon ding mag-obra karin. Penandit pa linawe ne ning doctor ing lupa nang Ronaldo. Piglawe ne ipan at pengalutkut na pati lalam dila ketang tingting a makibulak. Kaibat binili ne ing ginamit nang bulak king metung malating boti. Ing diagnosis ning doctor, TMJ kanu. Papuntan ne king metung a Dentista bare kanung panggawang patangal uling pitatagis no kanu deng ipan na neng matudtud ya.
Minuna neng minuli Y Ronaldo. Tuki ne kanu Y Maggie. Kalako nang Ronaldo liban neng Maggie Y koya na king opisina.
--I don't understand this Brod. Why do you have to use swab just for TMJ?
--Not for TMJ, Sis, for DNA.
--I did not request that.
--No you didn't. Nesty did.
--Makananu nang balung mabuktut ku at magpa-check-up ya keni Y Ronaldo.
--I don't know. Ask him. Ing balu ku mu minaus ya at yan ing aduan na. Nung e mipanusigan yan, e mu balu ing gawan na. E ke buring miapektuan ing opisina. Kadua keta, aku man buri kung asiguradu nung ninu ing tatang na ning anak.
E na aintindian Maggie. Ala neman pisabianan keng panamdaman nang Ronaldo at panamdaman na nung e mu Y Betchay. Lalto king balamu balu nana ning mabilug a balen---at miras pa kang Nesty.
Bandang gatpanapun ati ne bale Y Maggie. Mig-ring ya ing teleponu. Y Betchay yang minaus.
--Hello...
--Maggie, Y Betchay, komusta ing Check-up mu?
--Betchay, e mu na kukutang, milako ku tiwala keka.
--Bakit naman?
--Masyadu kang magatal a dila. E me balung suwetuan ing balungus mu!
--Ing magatal a dilang ini yang mekakayap keka. Nung e ku mosa magatal a dila akua me wari Y Ronaldo.
--Kapilan naku mo mika-utang a lub keka?
--Inyang pakisabian ke ing Girl Friend na Pilipinas, Y Merlita. Sinabi ku keyang tau mu ne Y Ronaldo. Meniwala ya inia mekiasawa ya king Amerikanu. Nung e mu mipakanian, yang Ronaldong yan, keng kalugud na kanu king likuan na, patulan na ka wari?
--E ku maniwala kanyan! Makananu meng akua ing teleponu na ngening Y Ronaldo mismu e ne balu.
--Ikua ke kang Blady.
--Patugutan mu ku Betchay. Basta e mu na ku ausan.
--Ha! Makanian? E mu naku buring kasabe?
--Wa, e ra na ka buring kasabi.
--Siguru inia makanian uling atin kung balu.
--Nanung balu mu?
--Balu ke nung ninu ing tata ning anak a darala mu.
--Gawd damn you, Betchay!!!
At bigsak neng Maggie ing teleponu. Menga-pakiak ya king mua na. Lepitan neng Ronaldo a kapanik-panik pamu.
--Nanung milyari? Ot kikiak ka?
--Akasabi ke ing daldalerang Betchay.
--Nanung pisabi yu?
--Pautangan na kung lub. Sinabi na king utang kung lub kaya ing miyabe kata. Nung e mu kanu ya, agyang nanu mu e kata maka-piyabe uling agyang ditak mu ala naka man kanung lugud kanaku.
--O bat pautangan naka lub?
--Uli kanung yang minaus kang Merlita at nung nanu ngan kapanyiran ing sinabi na salang keka.
--Inagpa na ning Alte!!!
Mekapanagkas yang makanian Y Ronaldo iniang abalu nang ing kapatad nang Merlita yang kasulatan na.
Mekapanagkas nenaman, agyang eya mapanagkas a tau, ngening abalu nang melinlang ne naman. Ninu naman mo pin ing e makapanagkas keng makanian a malilyari? Pati na y Rosalina mitalamitam uling yang pigsalupsupanan nang maki dapat. Ngening abalu nang y Betchay pala ing maki-kararaptanan, buri neng pakisabian y Rosalina. Bisa yang manyawad patawad keya king e matampang pamagsalupsupan na.
Inaus neng Ronaldo Y Rosalina. Kaibat ning mapilan a kiriring pekibatan neng Rosa. Y Maggie sangkan yang minta king banyu. Likuan neng makisiwang ing pasbul banong damdaman misasabi.
--Rosa, Y Ron, komusta?
--Mayap. Kalambat ta nang e misasabe, neh? Nanung milyari? Obat bigla kang merimla, ata.
--Wa, kasalanan ku. Seria ku ing dinayu ku ing lub ku keka. Balaku sa ikang sinabi kang Merlita king atin keng ugnayan Maggie, inia mekyasawa ya king Amerikanu.
--Ala ku sinabi kayang makanian. Ing sinabi ku tungkul king bague guewa nang Dadong.
--Balu ku na ngeni. Y Bechay pala ing maki-pakana. Inia, panupaya mu ku king pamagkulang ku keka.
--E mu gaganakan ita.
--Makananu ku kayang a lunasan ing guewa kung pamagkulang?
--E mu na isipan ita.
--Deng atlung rosas kaya, sapat nala bamu kung apatawad?
--Basta e mu mawawala ing kompyansa mu kanaku, sapat na ita.
--Maragul ing kompyansa ku keka.
--At kabang bie ku ingatan kung e masira ing kompyansa mu kanaku.
Linual ya king banyu Y Maggie. Kinwa ne ing teleponu kang Ronaldo. Balus ing keyang pamagsalita.
--Oy! Babaye, e mu ne lalanturan ing abe ku. Kanaku ne Y Ronaldo e mu ne paki-aduan pa.
--Y atsi ku naman, nanung panyabyan mu?
--Oy! Balu ku. E mu na lilingad. Makikorsunada ka kang Ronaldo, inia pane ing aus mu, pagawa keni, pagawa karin. Pakana mu ngan ita, ali mo?
--Alimbawa na mong makanian na, atsi, e na ke man malyaring maka-piyabe anti ing guewa mu. Talasawa kung tau. Nung tumakas ke man, ala nake man asuluran a yatu a e nake mo sana akit Blady. Inia, atse, idayu me king isip mu ing bague makanian.
--Ay! Ali! E ku lako keng isip ku yan. E ku lako keng isip ku ing anggang sinabi mung pangaburi mu kang Ronaldo. Ala kung tiwala keka! Nung magtiwala ku keka, balu kung barilan mu kung makagulut.
--Y atsi ku naman, obat gawan ku'yta?
--Basta lumaut ka kang Ronaldo, uling ustung akung mikabaril, mayari ka. Balamu galang e ku biasang talan barel? Sadyu ku ata keng bunduk---
--Atse, pututan ta ne pamu ing pamisabi ta, aneh.
Makanian meyari ing pamisabing babayi.
To go to the next chapter, the last chapter, click:
http://maxpages.com/library/chapter15
To go to the previous chapter, click:
http://maxpages.com/library/chapter13
To see another writer's idea of the next and last chapter, click:
http://maxpages.com/library/version
Curator: Ernesto C. Turla
|
|