Home
gloria
academy
international
 watas
languages
chapter2
chapter3
chapter4
chapter5
chapter6
chapter7
chapter8
chapter9
chapter10
chapter11
chapter12
chapter13
chapter14
chapter15
epilogue
anecdote
version
|
| KULE YANG DAYA ING BANUA Chapter XII |
 |
| by Renato B. Alzadon |
Ding mapali nang umang Maggie ginulis lang mibabayang api ibat king batal angga king balugbug nang Ronaldo. Ing api ning pamangaibugan magmula neng mitau king kayang kalamnan. Waman Y Ronaldo eya balus panugali dapot ene man tutung butang a ena aintindian ing kapagnasan nang Maggie. Balu nang Y Maggie bisa yang mika-anak, at atyu na kang Ronaldo nu panusigan ne buri.
Kiniriring ya ing teleponu!
Ing linub king kaisipan nang Ronaldo king minuli ne Y Merlita. Balana pekiramdaman neng Merlita ing mensahi na king answering machine at minaus ya balang makapisabi. Ene pesintabi man kang Maggie at dapal yang tinikdo. Dimput ne ing teleponu.
--Hello, Kingsville Greenery, Ronaldo Speaking.
--PLDT call collect. Do you accept the call?
--Yeah.
Aliwa pala Y Merlita. Mengalambut yang penamdaman na. Y Merlita kaya, kapilan ya maus?
--O, Koya, Y Delia, ini. Komusta na ka ken?
--Mayap naman. nanung balita? Akasabi me Y Mer?
--Wa, koya. Ausan naka kanu, kauli na, nung eka muli. Nung muli ka kanu, panayan na nakang datang keni.
--Panayan na kung datang ken?
--Wa, koya. Buri na pin abalu nung muli ka at tagunan mu ing abala keni king kekatamu.
--Nanung abala?
-- Salamat pala koya, karening pepadala mung pera, maragul lang mekasaup. Asali mi ing anggang panulung dapat masali, guewa ra ding doctor ing anggang agyu ra, dapot... ere a salba ing bie nang tatang...
At dimdam neng Ronaldo ing siguk king kangatbang kawad.
Ena balu ing piramdaman nang Ronaldo. Babasuk ya lupa king mua, dapot ninu naman ing pikamuan na. Maibug yang managkas anggang binit, ninu naman ing panagkasan na. Bisa yang mamali, kaninu neman maghiganti.
--Nukarin ya ngeni Y Tatang?
--Atyu ne bale, Koya. Karing pepadala mu atin mig-sobra kaibat kung memayad king Hospital. Ila ding ginamit kung pinyaling loti king sementeryu ampon pepagawang pantyun. Ing Punenarya na mu kanini ing problema.
--Kanaku ne ing punenarya. Magpadala kung pasibayu. Mupin, eku maka-uli. Ikayu nang bala ken. O' sige na. neh.
--Dakal a salamat, koya. Mimingat na ka mu ken.
Kababa na king teleponu, kinaul neng Maggie. Ing kaul na ngeni pamakirame. Makirame ya king metung a kewalan Ibpa--- e king metung a kewalan mutya.
--I'm sorry to hear your lose, Ron---really sorry.
--Salamat.
--Nanung asaup ku, Ron?
--Salamat king pamakirame mu.
--Maniabi ka nanung asaup ku?
--All I'm asking is let me grieve alone. I cannot cry when someone is around.
--Aintindian ku. Nung kailangan mu ing saup ku maus ka keta kari atsing Celia, neh.
--Wa. Gawan ku.
Meko ne Y Maggie. Ena ne inatad mang Ronaldo king lalam. Kebat ne ing pasbul at linub ya king sala. Karin ya menangis kapait-paitan. Yamung dili na---alang manakit.
--O' kakaluluan susumpa rakang anggang binit! Susumpa raka! Susumpa raka! Kasaman dakang miguit pang e palak king kamatayan! Ika ing sukulan a alang rehas. Ika ing kinutud king kalayan ding memalen.
Alang taung malaya kabang mabibie ya king kakaluluan.Uling ika kakaluluan emo paintulutan gawan da ing buri dang gawan. Ing sabla didikta mungan karing taung pakakalulu. Pati na ing aldo ra keti king yatu. Nung eya mu pakakalulu Y Tatang ku, epa mete. Nung atin yang perang gamitan, agad nang pepaulu. Inia kabang mabie ku kakaluluan susumpa ra ka! Susumpa Ra ka! At pakatandanan mu ini: aku, emu ku asukul! Batingan daka kakaluluan! Angga king tauli nang patak ning kakung daya, labanan daka! Labanan daka kakaluluan!
Nung ing kakaluluan Leon ya sanang malyari nang akayarap, dungutan neng Ronaldo baneng pamagutan a pangil. Dapot ing kakaluluan e makanian. Ing kakaluluan ala yang katawan. Ing kakaluluan ya itang bisa kang gumastus ala kang gastusan---at ala nakang perang makatagan king banku.
Kabukasan, kaibat nong belitanan no ding host parents na, minta ya Y Ronaldo king banku. Gisan nong kinua ding pera na king banku---pepadala na nongan king Pilipinas. Guewa na ita, uling inamin na na king lub na, ing eya maka-uli. Nung pimuan neng Merlita, atyu na keya. Nung makiasawa ya king mebalung Amerikanu, atyu na keya. Dapot Y Merlita ene pikamuan. Ing pikamuan na ya ing kakaluluan.
King penandit aita, balu nang mausta, king metung yang taung pakakalulu.
Linabas pa ing mapilan aldo.
Atin yang ka-ausan Y Ronaldo ngeni. Alus bengi-bengi misasabi la. Aliwa Y Linda at aliwa Y Maggie. Ninu pa, nung e Y Rosalina. Megumpisa ya mu king aus a pamakirame, at misundu nang misundu. Ing paksa ra tungkul ya king kalayan. Kang Ronaldo, kalayan king kakaluluan. Kang Rosalina, kalayan king gamat nang Blady. Mekapikanlapitan la lub ding aduang pusung magdulap kalayan. At king pamisabi ra, migkamit lang laya, at ya pin ing kalayan king pamagsalita. Ing balang metung malaya nang lerawan ing keyang milabas, kapigaganakan, at paintungulan. At king malaya rang pamipagsalita, alang kapikakunuan nang selitang Ronaldo kang Rosalina king Y Maggie atin yang kapagnasan kaya--- ing adinan neng anak.
Dinatang no ding Magtalon. Agampan na nang Maggie ing tungkul na karela. Kabukasan, dinalan ya Y Maggie king Greenery. Memun ya kang Ronaldo ban muli ne New York. Agpang kang Maggie, datang ya keng February 14, keng anibersaryu na ning kasal nang koya na. Pepadalan neng bulaklak Ronaldo, kasapunggul lang Asters a binalut nang Gypsophelia.
Bandang alas sinku ning gatpanapun, kapanik-panik napang Ronaldo, mig-ring ya ing teleponu na.
Balana ya pin Y Maggie, at ati ne New York. Y Rosa pala.
--Hello, Kingsville, Greenery.
--Ron, Y Rose ini. Komusta na?
--Mayap. O' Ika.
--Ayus mu. Yapin pala, atiku keni kari atsing Cel. Pepayausan naku keka---marine ya pa mo.
--Bakit naman?
--Balamu ata baradu ya ining tubo, ela makapamipi. Nung magsilbi kanu bisa lang makisuyu.
--Saguli ya yan, pasuluran ke mung "Snake" milako ne bara.
--Malyari meng paki-gawa sagule? Keni naka mag-apunan.
--O' wa. Munta na ku ken.
Penandit mu ati ne Y Ronaldo karing Magtalon. Magdala yang panyundul a bakal a gamit king Greenery neng atin mibabarang tubo. Tiki neng Rosalina king basement. Pepasulud neng Ronaldo ing panyundul a bakal king baradung tubo. Pepayandar ne ing motor at pepasulud ne ing panyundul a bakal king kalalaman anggang ene tiran ing makabara. E binang miglambat ing lababu gagalukguk neng masikan king bilis nang manabu ning danum. Y Rosalina makayantabe ya king umpisa anggang meyari. Inyang mayari ne, kanita ya pa tinipa ing doctora.
--Dakal a salamat, Ron, at makapamipi na kami.
--Alang nanu naman, atsi. Nung atin ku pang asaup eko mikakunu...
--Map namu asabi mu'ita. Atin pin. Ing pasbul king arap paki-alilan mu ne mo kandado. Nung misan, eya maka-locked. Balamu, maka-locked ne, makabusni ya pa pala. Inia nung eme ginamit ing double bolt, eya rin makakandadu. Nung apanaunan me, pakigawa mu ne mo.
--Alang problema ita, Atsi. Magbalik ku bukas, magdala kung gamit.
--O' sige mangan na ka pamu.
At menik la king kusina. Inapagan neng Rosalina king linutu nang tinola. Kabang mamangan ya, Y Rosalina na mu ing atyu king kusina. Ala ne ing doctora. Ena balung sabian Ronaldo nung talaga lang makanian a ugali deng doctores king Amerika. Galang naman seria na ning doctora ing lakuan nalang aduang Rosalina?
Darala na mekad ning pamitausan da bengi-bengi, inia ala na karela ing pamikelangan. Balamu malambat nong mikilala. Palague ne ing lub na ning balang metung.
--Nukarin ya Y Blady?
--Atyu keng misyun.
--nanung misyun?
--Eku balu.
--Kapilan ya meko?
--Paruminggu neng ala.
--Kapilan ya magbalik?
--Eku balu.
--Kasakit na talaga ning bie mung makanian.
--Masakit pin. Ing asawa ku eke kakilala. Nung misan kabud ne mu ala, emu balu nung nukarin ya.
Nung misan aduang bulan alayu, potang kai kabud ne mu sulput. Anti yan, parummingu neng ala, likuan nakung dili ku king Kampu, inia pepadakit ku kang atsing Cel uling mainip nakung akung dili. Eku balu Ron, nung nanu ya, at nung nanung gagawan na. Ing balu ku mu, nung nukarin ing patayan, karin ya. Ing labanan yang bie na. Atmu na kasakit ing bie anti kanini. Oh. Ron, kapilan ku kaya milaya?
At dakal la pa apisabi.
Iniang mamun ne Y Ronaldo inatad neng Rosalina angga king pasbul. Bayu ya meko, sibukan neng pemalipit itang talnanan ning pasbul anting timplan-timplan ne nung nanu ing problema na---agyang mekad balu nana. Y Rosalina makayantabe ya pa mu rin. Mekad, aiisip na mu rin ing sampat na ning atin kayabe a biasa keng pamanggawang bale--- at e pamakamate.
--O'dale mako naku. Dakal a salamat king tinola.
--Alang nanu naman. Panayan daka bukas?
--Wa. Datang ku. Bandang alas sinku pasadu.
--Panayan daka.
--Datang ku.Mako na ku.
--Kapamu. Papabie neng atsi. Pasalubung ne kekang ibat Bahamas.
Inabut neng Ronaldo ing maka-suput. Kayabut na, piragli neng inumang Rosalina king pisni, antimo inyang inabutanan neng rosas. Ing kakisap a uma anti yamong kildap a miglate king kapanamdaman nang Ronaldo. Mapali yang e palak karing labi nang Maggie a ginulis king batal na anggang balugbug. Ing kakisap nang umang Rosa atin yang katuking duldul, masikan, matni, at daragundung king kilub nang salu.
Kauli nang Ronaldo linawe ne ing makasuput. T-shirt yang makitatak Bahama Mama, at sobre yang makilaman tseking halagang limangpulung dolyar. Ken nana aisip Ronaldo king ing panga-Handy Man na ya ing susi ning panyulung na king bie. Umpisa ya pa ini, malyaring dakal ya akuang kontrata, lalu na pangalabas na ning Mayo.
Kabukasan guewa no ding pasbul. Atin la pang pagawa. Migbalik ya kabukasan, atin lapang pagawa. Y Rosalina yang kayantabe na. Yang abe nang sasaling gamit at abe nang magi-kabit. Pane la datang ding tseki---at ding uma nang Rosalina.
Obat alayu pa Y Blady?
Y Maggie, anti ing sadya, mamaus ya neng abak---mangising yamu mo kanu.
Febrero 14, anibersaryo da ding Morales. Mika- pamagbayu king planu. Dapat sana sorpresa ya, ali ne ngeni. Abalu ra ding Morales ing balak da ding Magtalon---singo nang Bitchay Davis. Inia, king bale ra ding Morales ing kasayahan. King imbita nang Rosa, dinatang ya Y Ronaldo. Atyu la ding sadyang bisita a ikit nang Ronaldo king bale ra ding Magtalon. Atyu Y Maggie, Y Matuang Minang, ding Davis,at ding aliwa pang bisitang menasa mag-obra keng hospital.
Kasabi na ne naman Ronaldo Y Matuang Minang.
--Y Maggie pabayu-bayu ya isip,
--Bakit naman Ima?
--Aba, kabud ne mu mig-resigned king obra na king Hospital New York.
--Bakit naman?
--Eno kanu akasundu deng Nurses karin.
--Nanu? Mag-obra ya king opisina nang Koya na?
--Ay! Ali ya! Ene mu naman akasundu Y koya na keng obra.
--O nanung gawan na?
--Mag-agency ya kanu keni. Saka mag-apply ya kanu John Hopkins.
--Saguli mu, Ima.
Ikit neng Ronaldong mibuklat ing pasbul. Ing dinatang Y Blady. Maka-civilian ya imalan. Makatiman ya ngeni. Lupa yang masaya. Gagamatan no ngan ding anggang disnan na. Kinaul ne pang matalik Y Rosa--at Y atsing Cel, Y Bechay, Y Matuang Minang,Y Maggie, at lalu neng kinaul matalik a matalik Y Ronaldo. Kaibat minta la king metung a lele at karin la misabi.
--Itang pisabi ta abe, atatandanan me?
--Wa. Mako ka ngening benging ini.
--Mako ku pin---at malambat kung ala.
--Pilan mong bulan?
--Mababa ne ing lima.
--Kalambat naman.
--Mabayat yang bagya ing misyun---makataid ya Y Nesty.
--Balamu mabayat ya pin.
--Ing tagpu atyu king aliwang bansa. Y Nesty atin yang misyun karin. Ing misyun ku ya ing sagkan ke ing misyun na. Panenayan mi lang galo. Kaibat kimut kami. Emi balu nung kapilan la galo, inia eku balung sabian nung kapilan mila sagkan---at kapilan ya mayari ing misyun. Nung mikapamikatagun a maka-piarap kami, metung ya kekami ing malagas. Inia, ika nang bala kang Rosa.
--Eme pigaganakan.
At ing kasayahan milud. Makanian ing bie keni king Amerika. Dakal a pamangan---at manganiaman pa naman. Pamangan keni---pamangan keta. Atin kantahan at atin terakan. Dapat mu ing magsaya la ding malda ngening bengi uling bukas obra na naman---at nung alang pamitipun anti kanini eno naman mikit-ikit. Y Maggie ene patugutan yagkat terak Y Ronaldo. Maski banayad a t mabilis a terak sigi pa mu rin. Y Rosalina kayabe no ding anak---manalbe no man telebisyon. At king kasayahan da alang mekapansin nung e mu Y Ronaldo. Meko ne Y Blady!!!
Penandit pa memusni nong regalu ding miyasawang doctor a Morales. Ing regalu nang Ronaldo miasawa lang dutung a Bonsai king metung a kaparangan. Ing regalu ding Magtalon bakasyun neman karing miyasawa king Cancun Mexico. Ding anak ero pigaganakan uling atin lang abe bale, Y Aling Miding. Kaibat ning pamamusning regalo, memun ne Y Ronaldo at tinaglus neng minuli.
Ya pang kabuklat na king pasbul inyang damdaman ne ing kiriring na ning telepono. Linawe ne ing relo king dingding, mag-alas dosi na ning bengi. Dimput ne ing teleponu.
--Hello, Kingsville Greenery.
--Hello., My name is Merlita Layug. I'm calling from Philippines. May I Speak to Ronaldo Alonzo, please.
Siwala ne ping Merlita.
Oini na ing penandit nang panenayan Ronaldo. Bakit ngening dinatang ne ing panenayan nang penandit ena balu ing piramdaman na? Kakarug ya salung ena balung sabian nung bakit.
To go to the next page, click:
http://maxpages.com/library/chapter13
To go back to the previous page, click:
http://maxpages.com/library/chaper11
Curator: ERNIE C. TURLA |
|